เชียงใหม่, ประเทศไทย
#แฟชั่น

ไนลอน เส้นใยสังเคราะห์ที่เปลี่ยนโลก จากถุงน่องสู่ร่มชูชีพ

12 พฤศจิกายน 2569
ไนลอน เส้นใยสังเคราะห์ที่เปลี่ยนโลก จากถุงน่องสู่ร่มชูชีพ

ไนลอนเป็นเส้นใยสังเคราะห์ที่ DuPont พัฒนาจากงานวิจัยของ Wallace Carothers สูตรไนลอน 6,6 ทำสำเร็จปี 1935 และขายเป็นถุงน่องปี 1940 ก่อนสงครามโลกครั้งที่สองนำไปทำร่มชูชีพ ต่างจากโพลีเอสเตอร์ที่พันธะเคมี ทำให้ดูดน้ำและติดสีไม่เหมือนกัน

ไนลอนเป็นเส้นใยสังเคราะห์ที่นักเคมีของบริษัท DuPont สหรัฐอเมริกา พัฒนาขึ้นจากงานวิจัยของ Wallace Carothers โดยสูตรแรกคือไนลอน 6,6 ที่ทำสำเร็จในปี 1935 ก่อนเปิดตัวต่อสาธารณะปี 1938 และขายเป็นถุงน่องในปี 1940 ต่อมาสงครามโลกครั้งที่สองดึงไนลอนไปใช้ทำร่มชูชีพ ส่วนเรื่องที่คนค้นบ่อยคือไนลอนต่างจากโพลีเอสเตอร์ตรงไหน คำตอบสั้นๆ คือต่างกันที่โครงสร้างโมเลกุล ซึ่งส่งผลต่อความแข็งแรง การดูดน้ำ และการติดสี

ไนลอนคืออะไร และใครเป็นคนคิดค้น

ไนลอนคือพอลิเมอร์กลุ่มพอลิเอไมด์ที่สังเคราะห์จากสารเคมีทั้งหมด ไม่ได้สกัดจากพืชหรือสัตว์ ผู้อยู่เบื้องหลังคือ Wallace Carothers นักเคมีที่ DuPont จ้างเข้ามาในปี 1928 เพื่อทำวิจัยพื้นฐานด้านพอลิเมอร์ โดยทีมของเขาศึกษาว่าโมเลกุลเล็กๆ ต่อกันเป็นสายยาวได้อย่างไร

ตามบันทึกของสมาคมเคมีอเมริกัน (ACS) ที่ประกาศให้การพัฒนาไนลอนเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์เคมีแห่งชาติ ไนลอน 6,6 ถูกสังเคราะห์สำเร็จเมื่อต้นปี 1935 Carothers ไม่ได้เห็นผลิตภัณฑ์วางขายเพราะเสียชีวิตในเดือนเมษายน 1937 DuPont ประกาศไนลอนต่อสาธารณะในเดือนตุลาคม 1938

ข้อควรระวังคือคำว่า "เส้นใยสังเคราะห์ชนิดแรกของโลก" ไม่ค่อยแม่นนัก เพราะเรยอนมาก่อนหน้านั้นหลายสิบปี แต่เรยอนทำจากเซลลูโลสในไม้ที่ผ่านกระบวนการละลายแล้วปั่นเป็นเส้นใหม่ จึงจัดเป็นเส้นใยกึ่งสังเคราะห์ หรือเส้นใยเซลลูโลสสร้างใหม่ ใครสนใจเรื่องนี้อ่านต่อได้ที่ ผ้าเรยอนทำจากอะไร ทำไมมาจากไม้แต่ไม่ใช่ใยธรรมชาติ ไนลอนจึงเรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในเส้นใยที่สังเคราะห์จากปิโตรเคมีล้วนชุดแรกๆ ที่ผลิตขายในระดับอุตสาหกรรม

ไนลอนทำจากอะไร

ไนลอน 6,6 ทำจากสารเคมี 2 ชนิดที่ต่างก็มีคาร์บอน 6 อะตอม คือเฮกซาเมทิลีนไดเอมีนกับกรดอะดิปิก ตัวเลข 6,6 ในชื่อมาจากตรงนี้ เมื่อสารทั้งสองทำปฏิกิริยากันจะได้สายพอลิเมอร์ยาวที่เชื่อมด้วยพันธะเอไมด์ พร้อมน้ำที่หลุดออกมาเล็กน้อย จากนั้นหลอมพอลิเมอร์แล้วฉีดผ่านรูเล็กๆ ให้เป็นเส้นใย แล้วดึงยืดเพื่อให้สายโมเลกุลเรียงตัวแน่นขึ้น

ยังมีไนลอนอีกสูตรที่พบมากคือไนลอน 6 ซึ่ง Paul Schlack แห่ง IG Farben ในเยอรมนีคิดขึ้นในปี 1938 โดยใช้สารตั้งต้นตัวเดียวคือคาโปรแลคแทม สองสูตรนี้คุณสมบัติใกล้เคียงกัน ต่างกันที่จุดหลอมเหลวและรายละเอียดการผลิต ป้ายผ้าส่วนใหญ่เขียนแค่คำว่าไนลอนหรือ Polyamide โดยไม่บอกว่าเป็นสูตรไหน

ถุงน่องไนลอนทำให้เกิดอะไรขึ้นในปี 1939-1940

ถุงน่องเป็นสินค้าชิ้นแรกที่ทำให้คนทั่วไปรู้จักไนลอน ก่อนหน้านั้นถุงน่องส่วนใหญ่ทำจากไหม ซึ่งแพงและขาดง่าย DuPont ทดลองขายไนลอนที่เมืองวิลมิงตัน รัฐเดลาแวร์ ปลายปี 1939 แล้วเริ่มวางขายทั่วสหรัฐอเมริกาในเดือนพฤษภาคม 1940 ตามเอกสารประวัติบริษัทและบทความของ Science History Institute

หลายแหล่งข้อมูลเล่าตรงกันว่าสินค้าขายหมดเร็วมาก ผู้ซื้อต่อแถวหน้าร้าน ตัวเลขยอดขายในเอกสารแต่ละฉบับต่างกัน จึงไม่ขอยกเลขใดมายืนยันตรงนี้ สิ่งที่ยืนยันได้คือกระแสนี้ไม่ได้อยู่นาน เพราะสหรัฐฯ เข้าสู่สงครามโลกครั้งที่สอง

สงครามเปลี่ยนไนลอนจากถุงน่องเป็นร่มชูชีพได้อย่างไร

ช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง สหรัฐอเมริกานำไนลอนส่วนใหญ่ไปใช้ในงานทหาร ทั้งผ้าร่มชูชีพ เชือก และวัสดุอื่นๆ ผู้หญิงจึงหาถุงน่องไนลอนได้ยากไปหลายปี เหตุผลที่ไนลอนเหมาะกับร่มชูชีพคือเส้นใยเหนียว ยืดหยุ่น และน้ำหนักเบา เทียบกับผ้าไหมที่ใช้ทำร่มชูชีพมาก่อน ซึ่งหายากขึ้นเพราะสงคราม

หลังสงครามไนลอนกลับมาในเสื้อผ้าอีกครั้งและขยายไปสู่พรม เชือก และชิ้นส่วนพลาสติกวิศวกรรม เสื้อกันลม ผ้าร่ม กระเป๋า และถุงเท้าที่เราใช้ทุกวันนี้ จำนวนไม่น้อยเป็นไนลอนที่สืบทอดมาจากเรื่องนี้

ไนลอนกับโพลีเอสเตอร์ ต่างกันอย่างไร

ไนลอนกับโพลีเอสเตอร์เป็นเส้นใยสังเคราะห์ทั้งคู่ แต่ไนลอนมีพันธะเอไมด์ ส่วนโพลีเอสเตอร์ (PET) มีพันธะเอสเตอร์ ความต่างระดับโมเลกุลนี้ทำให้คุณสมบัติหลายอย่างไม่เหมือนกัน

เรื่องความทนทาน ไนลอนขึ้นชื่อว่าทนการเสียดสีและเหนียวมาก จึงถูกเลือกทำกระเป๋าและเชือก ส่วนเรื่องน้ำ ไนลอนดูดความชื้นได้มากกว่าโพลีเอสเตอร์ ค่าที่ตำราสิ่งทอทั่วไปให้ไว้ที่สภาวะมาตรฐานคือไนลอนราว 4% ของน้ำหนักเส้นใย ขณะที่โพลีเอสเตอร์ต่ำกว่า 1% (ตัวเลขแต่ละตำราต่างกันเล็กน้อย) ผ้าไนลอนจึงสัมผัสนุ่มและอุ้มความชื้นมากกว่า แต่ก็แห้งช้ากว่าโพลีเอสเตอร์

เรื่องสี ไนลอนย้อมด้วยสีกลุ่มแอซิด ส่วนโพลีเอสเตอร์ย้อมด้วยสีกลุ่มดิสเพอร์ส ซึ่งต้องใช้ความร้อนสูง ส่วนเรื่องแดด ไนลอนมักเสื่อมสภาพจากรังสียูวีเร็วกว่าโพลีเอสเตอร์ ผ้าที่ต้องตากแดดนานจึงนิยมโพลีเอสเตอร์มากกว่า ใครอยากรู้ว่าโพลีเอสเตอร์ที่รีไซเคิลจากขวดเป็นอย่างไร อ่านได้ที่ เสื้อจากขวดพลาสติกรีไซเคิล รักษ์โลกจริงหรือแค่การตลาด

ดูป้ายผ้าแล้วรู้ได้อย่างไรว่าเป็นไนลอน

เสื้อผ้าไนลอนมักเขียนบนป้ายว่า Nylon, Polyamide หรือ PA ซึ่งหมายถึงเส้นใยกลุ่มเดียวกัน ให้ดูเปอร์เซ็นต์ส่วนผสมด้วย เพราะผ้าจำนวนมากผสมกับสแปนเด็กซ์เพื่อให้ยืด หรือผสมฝ้ายเพื่อให้ใส่สบาย

ข้อสังเกตเบื้องต้นคือผ้าไนลอนล้วนมักลื่น เบา มีความเงาเล็กน้อย และเมื่อโดนความร้อนสูงจะอ่อนตัวหรือหลอม จึงควรรีดที่อุณหภูมิต่ำและทำตามสัญลักษณ์บนป้ายเสมอ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องไนลอน

ไนลอนทำจากอะไร เป็นพลาสติกหรือเปล่า

ไนลอนเป็นพลาสติกชนิดหนึ่งในกลุ่มพอลิเมอร์ ทำจากสารเคมีสังเคราะห์ (ปัจจุบันได้จากปิโตรเคมีเป็นหลัก) แล้วต่อเป็นสายโมเลกุลยาว เมื่อฉีดผ่านรูเล็กๆ แล้วดึงยืดจึงได้เป็นเส้นใย ไนลอน 6,6 ใช้เฮกซาเมทิลีนไดเอมีนกับกรดอะดิปิก ส่วนไนลอน 6 ใช้คาโปรแลคแทม ทั้งสองสูตรเรียกรวมว่าพอลิเอไมด์

ใครเป็นผู้คิดค้นไนลอน และเกิดขึ้นปีไหน

ไนลอน 6,6 เกิดจากงานวิจัยของ Wallace Carothers และทีมที่ DuPont โดยสังเคราะห์ได้สำเร็จเมื่อต้นปี 1935 ตามบันทึกของ ACS DuPont ประกาศต่อสาธารณะในเดือนตุลาคม 1938 และขายถุงน่องทั่วสหรัฐอเมริกาในเดือนพฤษภาคม 1940 แต่ Carothers เสียชีวิตตั้งแต่เมษายน 1937 จึงไม่ได้เห็นผลิตภัณฑ์วางขาย

ผ้าไนลอนกับโพลีเอสเตอร์ อะไรดูดน้ำมากกว่ากัน

ไนลอนดูดความชื้นมากกว่า ตำราสิ่งทอทั่วไประบุที่สภาวะมาตรฐานว่าไนลอนราว 4% ของน้ำหนักเส้นใย ส่วนโพลีเอสเตอร์ต่ำกว่า 1% ผลคือผ้าไนลอนสัมผัสนุ่มกว่าแต่แห้งช้ากว่า ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยของเส้นใยเปล่า ผ้าจริงอาจต่างไปตามโครงสร้างผ้าและสารเคลือบ

ไนลอนเป็นเส้นใยสังเคราะห์ชนิดแรกของโลกจริงไหม

พูดแบบนั้นต้องมีเงื่อนไข เรยอนเกิดก่อนไนลอนหลายสิบปี แต่เรยอนทำจากเซลลูโลสในไม้ จึงเป็นเส้นใยกึ่งสังเคราะห์ ไนลอนเป็นเส้นใยที่สังเคราะห์จากสารเคมีล้วนที่เข้าสู่ตลาดในระดับอุตสาหกรรมชุดแรกๆ จึงมักถูกเล่าว่าเป็นเส้นใยสังเคราะห์ชนิดแรก ซึ่งต้องระวังเมื่ออ้างอิง

เสื้อผ้าไนลอนซักและรีดอย่างไรไม่ให้เสียหาย

ให้ทำตามสัญลักษณ์บนป้ายเสื้อเป็นหลัก โดยทั่วไปซักน้ำเย็นหรืออุ่น เลี่ยงน้ำร้อนจัดและการตากแดดนาน ถ้าต้องรีดให้ใช้ความร้อนต่ำและรองผ้าบางๆ เพราะไนลอนอ่อนตัวเมื่อโดนความร้อนสูง ผ้าที่ผสมสแปนเด็กซ์ยิ่งไม่ควรโดนความร้อนแรง เพราะเส้นยืดจะเสื่อมเร็ว

แหล่งอ้างอิง

  • American Chemical Society, National Historic Chemical Landmark: The Development of Nylon (acs.org)
  • Science History Institute, Wallace Carothers and the Development of Nylon (sciencehistory.org)
  • DuPont, ประวัติบริษัทและเอกสารเกี่ยวกับไนลอน (dupont.com)
  • ค่าการดูดความชื้นของเส้นใย: ตำราเทคโนโลยีสิ่งทอทั่วไป (ค่าต่างกันเล็กน้อยตามแหล่งและสภาวะทดสอบ)

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาพมาโครเปรียบเทียบหมึกยางที่นูนเป็นชั้นเงาอยู่บนผิวผ้า กับหมึกจมที่ซึมลงไปในเนื้อผ้าจนสัมผัสเรียบ บนเสื้อคอตตอนตัวเดียวกัน

หมึกสกรีนเสื้อ หมึกยาง vs หมึกจม ต่างกันยังไง

จะสั่งสกรีนเสื้อแบบซิลค์สกรีนทั้งที หลายคนสงสัยว่า หมึกสกรีนเสื้อ มีกี่แบบ และแต่ละแบบให้ผลต่างกันยังไง เพราะเลือกหมึกผิดประเภท ลายที่ได้อาจแข็งกระด้าง ระบายอากาศไม่ดี หรือสีจมหายไปกับเนื้อผ้าจนไม่เด่นอย่างที่ตั้งใจ คำตอบคือหมึกซิลค์สกรีนที่ใช้กันมากมี 2 กลุ่มหลัก — หมึกยางที่ลอยนูนอยู่บนผิวผ้า กับ หมึกจมที่ซึมเข้าเนื้อผ้าให้สัมผัสเนียนนุ่ม บทความนี้อธิบายความต่างของทั้งสองแบบ ข้อดี-ข้อจำกัด และแนะนำว่างานแบบไหนควรเลือกหมึกชนิดใด พร้อมราคาและขั้นต่ำงานซิลค์สกรีนจริงจากโรงงาน Anajak

ภาพมาโครเสื้อยืดคอตตอนสองตัวพับซ้อนกันให้ขอบผ้าชนกัน ตัวหนึ่งเนื้อหนาแน่น อีกตัวบางเนียน เห็นความต่างของความหนาผ้าชัดเจน

ผ้า 20s กับ 32s ต่างกันยังไง? เสื้อยืดกี่แกรมดี

ผ้า 20s กับ 32s ต่างกันยังไง? ต่างกันที่ เบอร์เส้นด้าย (yarn count) ที่ใช้ถักเสื้อเป็นหลัก — เลข 20s หมายถึงเส้นด้ายเบอร์ 20 ที่เส้นหนากว่า ทำให้ได้ผ้าหนาแน่นอยู่ทรง ส่วน 32s คือเส้นด้ายเบอร์ 32 ที่เล็กและละเอียดกว่า เนื้อผ้าจึงบางเบาและเนียนกว่า จุดต่างนี้ส่งผลตั้งแต่ความหนา น้ำหนัก ทรงเสื้อ ไปจนถึงราคาและงานที่เหมาะ หลายคนสั่งเสื้อแล้วได้เนื้อหนาเกินจนใส่ร้อน หรือบางเกินจนดูไม่มีราคา เพราะดูแค่ว่า 'กี่แกรม' โดยไม่เข้าใจว่าเบอร์เส้นด้ายกับแกรมสัมพันธ์กันอย่างไร บทความนี้อธิบายความต่างของผ้า 20s กับ 32s (รวมถึง 30s ที่อยู่ตรงกลาง) และสรุปว่าเสื้อยืดกี่แกรมเหมาะกับงานแบบไหน พร้อมสเปกจริง ราคาเริ่มต้น และความหนาแต่ละรุ่นจากโรงงาน Anajak เพื่อให้เลือกผ้าได้ตรงงานตั้งแต่ครั้งแรก

ภาพในโรงงาน มือกำลังลอกแผ่นฟิล์มลายดอกไม้สีสดออกจากเสื้อที่พับไว้ ข้างๆ มีกรอบตะแกรงและยางปาดหมึกวางอยู่

DTF กับ ซิลค์สกรีน เลือกแบบไหนดี? เทียบครบทุกมุม

จะสกรีนเสื้อทั้งที ควรเลือก DTF กับ ซิลค์สกรีน แบบไหนดี? ทั้งสองเทคนิคนิยมกันมากในไทย แต่ให้ผลลัพธ์ ราคา และความคุ้มที่ต่างกันชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อจำนวนที่สั่งและจำนวนสีของลายไม่เท่ากัน เลือกผิดอาจจ่ายแพงเกินจำเป็น หรือได้งานไม่ตรงกับที่ต้องการ บทความนี้เทียบ DTF (Direct to Film) กับ ซิลค์สกรีน (บล็อกสกรีน) ให้ครบทุกมุม ทั้งวิธีพิมพ์ ความคมชัด ความทน เนื้อผ้าที่รองรับ และราคาจริงจากโรงงาน Anajak พร้อมสรุปให้ชัดว่างานแบบไหนควรใช้เทคนิคใด เพื่อให้คุณเลือกได้ถูกตั้งแต่ก่อนสั่ง

ความคิดเห็น

ระบบความคิดเห็นจะเปิดใช้งานเร็วๆ นี้

ทักไลน์ได้ตลอดเวลา

พร้อมเริ่มผลิต
กับเราแล้วหรือยัง?

ติดต่อเราวันนี้เพื่อรับคำปรึกษาฟรีและใบเสนอราคาที่เหมาะกับคุณที่สุด

ปรึกษาฟรีใบเสนอราคาใน 24 ชม.ไม่มีขั้นต่ำ