ไซส์เสื้อแต่ละแบรนด์ไม่เท่ากัน เพราะตัวอักษรหรือตัวเลขบนป้ายไม่ได้ผูกกับมาตรฐานบังคับเดียว ผู้ผลิตแต่ละเจ้ากำหนดตารางไซส์เอง และหลายตลาดยังมีปรากฏการณ์ vanity sizing ที่ทำให้เสื้อผ้าตัวใหญ่ขึ้นแต่ติดป้ายเล็กลงตามกาลเวลา จึงเจอได้ว่าไซส์ M ของร้านหนึ่งใส่พอดี แต่อีกร้านคับหรือหลวม
Vanity sizing คืออะไร
Vanity sizing หรือ size inflation คือปรากฏการณ์ที่เสื้อผ้าสำเร็จรูปซึ่งติดป้ายไซส์เดิม มีขนาดตัวจริงใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ตามกาลเวลา กล่าวอีกแบบคือร่างกายเดิมถูกติดป้ายเล็กลง สรุปจากนิยามใน Wikipedia หัวข้อ Vanity sizing และงานวิชาการเรื่อง Economics of vanity sizing ในวารสาร Journal of Economic Behavior & Organization (Franz, 2017)
จุดประสงค์ที่ถูกพูดถึงบ่อยคือทำให้ผู้ซื้อรู้สึกว่าตัวเองผอมลงเมื่อได้ใส่ป้ายเล็กลง งานวิจัยด้านผู้บริโภคจำนวนหนึ่งพบว่าป้ายไซส์เล็กกว่าจริงมีผลต่อภาพลักษณ์และความเต็มใจซื้อ แต่ผลนั้นไม่เท่ากันทุกคน และไม่ได้แปลว่าทุกแบรนด์ทำแบบเดียวกันในทุกประเภทเสื้อผ้า
ในสหรัฐฯ มาตรฐานไซส์เสื้อผ้าของรัฐถูกเลิกใช้เป็นแนวทางอย่างเป็นทางการตั้งแต่ปี 1983 แม้ภายหลังจะมีตารางของ ASTM แต่ผู้ผลิตส่วนใหญ่ไม่ได้ยึดตารางนั้นเป็นหลัก (Wikipedia / แหล่งอ้างอิงเรื่องการเลิกใช้มาตรฐานสหรัฐฯ)
ทำไมไซส์ M แต่ละแบรนด์ไม่เท่ากัน
ไซส์ M แต่ละแบรนด์ไม่เท่ากัน เพราะตัวอักษร M ไม่ได้หมายถึงรอบอกหรือรอบเอวค่าเดียวทั่วตลาด แต่หมายถึงช่วงขนาดที่แบรนด์นั้นออกแบบให้ลูกค้าเป้าหมายของตัวเอง แบรนด์สตรีทกับแบรนด์ยูนิฟอร์ม แบรนด์ราคาถูกกับแบรนด์แพง หรือเสื้อทรงปกติกับทรงหลวม อาจใช้ตัวอักษรเดียวกันแต่ตัวเลขเซนติเมตรคนละชุด
งานวัดกางเกงผู้หญิงมากกว่า 1,000 คู่ของ Tammy Kinley ในวารสาร Clothing and Textiles Research Journal (2003) พบว่าไซส์เดียวกันวัดได้ไม่เท่ากันระหว่างแบรนด์ และกางเกงแบรนด์ราคาสูงมีแนวโน้มตัวใหญ่กว่าแบรนด์ราคาถูกที่ติดป้ายเดียวกัน ป้ายอย่างเดียวจึงบอกความพอดีไม่ได้
อีกปัจจัยคือทรงเสื้อ คนเรียกไซส์ M ทั้งที่ไหล่ ความยาว และความหลวมต่างกันมาก ถ้าอยากเทียบทรงหลวม อ่านต่อได้ที่ เสื้อ Boxy กับ Oversize ต่างกันยังไง
ตัวอย่างจากแคตตาล็อก Sears 1937 ถึง 2011
ตัวอย่างที่ถูกอ้างบ่อยที่สุดของ vanity sizing คือการเทียบขนาดอกคงที่กับป้ายไซส์ที่เล็กลงในแคตตาล็อก Sears ตามรายงานของ The New York Times (Clifford, 24 เม.ย. 2011) ซึ่งถูกอ้างต่อใน Wikipedia และงาน Franz (2017): อก 32 นิ้ว (ประมาณ 81 ซม.) เคยถูกติดป้ายไซส์ 14 ในปี 1937 กลายเป็นไซส์ 8 ในปี 1967 และกลายเป็นไซส์ 0 ในปี 2011
ตัวเลขชุดนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกแบรนด์เลื่อนไซส์เท่ากัน แต่แสดงว่าป้ายสามารถเลื่อนได้มากในหลายสิบปี โดยร่างกายที่เทียบยังเป็นขนาดเดิม ผลข้างเคียงคือไซส์เล็กพิเศษอย่าง 0 หรือ 00 ถูกเพิ่มเพื่อเติมช่องว่างด้านล่างของสเกล
ผู้ชายก็ไม่รอด ในปี 2010 นิตยสาร Esquire (Abram Sauer) วัดกางเกงสูทป้ายเอว 36 นิ้วจากร้านค้าหลายแห่งในสหรัฐฯ แล้วพบว่าความกว้างจริงอยู่ราว 37–41 นิ้ว (ประมาณ 94–104 ซม.) ภายใต้เงื่อนไขของรายงานนั้น ป้ายเอวจึงเป็นตัวอ้างอิงหยาบ ไม่ใช่ค่าวัดที่พกไปข้ามร้านได้
SizeThailand บอกอะไรเรื่องไซส์มาตรฐานคนไทย
SizeThailand เป็นโครงการสำรวจขนาดรูปร่างคนไทยระดับชาติของ สวทช. โดยเนคเทค ที่เก็บข้อมูลด้วยเครื่องสแกนร่างกายสามมิติ (TC2 3D body scanner) ระหว่างปี 2007–2008 มีผู้เข้าร่วม 13,442 คน อายุตั้งแต่ 16 ปีขึ้นไป จากหลายภูมิภาค ตามเอกสาร 3DBODY.TECH ปี 2010 และ 2012 ของ Charoensiriwath และหน้าสรุปโครงการของ สวทช.
โครงการนี้สร้างฐานข้อมูลสัดส่วนคนไทย และมีตารางขนาดรูปร่างที่ประกาศสู่สาธารณะราวปี 2009 ตารางไซส์ตามข้อมูลสำรวจครอบคลุมประชากรราว 98% และประกอบด้วยไซส์ผู้หญิง 10 ไซส์ (รอบอก รอบเอว รอบสะโพก) กับไซส์ผู้ชาย 9 ไซส์ (รอบอกและรอบเอว) ตารางนี้เป็นข้อมูลอ้างอิง ไม่ใช่หลักฐานว่าแบรนด์ทุกเจ้าในไทยต้องใช้ตารางเดียวกัน
ไม่ควรสรุปว่าไทยมีมาตรฐานไซส์บังคับเดียวที่ทุกแบรนด์ต้องยึดตอนนี้ การบังคับใช้ของ มอก. ที่เกี่ยวกับการกำหนดไซส์ต้องดูสถานะล่าสุดจาก สมอ. เป็นรายมาตรฐาน SizeThailand ช่วยให้เห็นภาพสรีระคนไทยได้ แต่ยังไม่แปลว่าป้าย M บนเสื้อทุกแบรนด์หมายถึงเซนติเมตรเดียวกัน
เลือกไซส์ยังไงเมื่อตัวเลขไว้ใจไม่ได้
วิธีที่เชื่อถือได้กว่าการจำว่าตัวเองเป็นไซส์ M คือวัดร่างกายหรือวัดเสื้อตัวโปรด แล้วเทียบกับตารางเซนติเมตรของแบรนด์นั้นๆ โดยตรง จุดที่ควรวัดสำหรับเสื้อยืดอย่างน้อยคือรอบอกหรือความกว้างอก ความยาวตัว และความกว้างไหล่ แล้วค่อยเลือกไซส์จากตาราง
เวลาสั่งเสื้อทีมหรือสั่งทำจำนวนมาก การใช้ตารางวัดก่อนสั่งช่วยลดปัญหาไซส์คลาด เพราะโรงงานและแบรนด์มักมีตารางคนละชุด อ่านวิธีวัดต่อได้ที่ ตารางไซส์เสื้อยืด ทุกรุ่น + วิธีวัดก่อนสั่งทำทีม
ถ้าซื้อออนไลน์และลองไม่ได้ ให้ยึดตัวเลขเซนติเมตรกับนโยบายเปลี่ยนไซส์ของร้านนั้น อย่าเทียบป้ายข้ามแบรนด์แบบตัวต่อตัว และถ้าเสื้อสองตัวติดป้ายเดียวกันแต่ทรงต่างกัน ให้เชื่อตารางวัดก่อนเชื่อตัวอักษร
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมไซส์ M แต่ละแบรนด์ไม่เท่ากัน
เพราะป้าย M ไม่ได้ผูกกับรอบอกหรือรอบเอวค่าเดียวทั่วตลาด ผู้ผลิตแต่ละเจ้ากำหนดตารางไซส์ตามลูกค้าเป้าหมายและทรงเสื้อของตัวเอง ในหลายประเทศรวมถึงสหรัฐฯ ไม่มีมาตรฐานไซส์บังคับที่ทุกแบรนด์ต้องใช้เหมือนกัน จึงเจอได้ว่าไซส์ M ของร้านหนึ่งใส่พอดี แต่อีกร้านคับหรือหลวม
Vanity sizing คืออะไร ต่างจากไซส์ที่วัดผิดยังไง
Vanity sizing คือการทำให้เสื้อผ้าใหญ่ขึ้นตามกาลเวลาแต่ติดป้ายเล็กลง หรือติดป้ายเล็กกว่าขนาดจริง เพื่อให้ผู้ซื้อรู้สึกว่าตัวเองผอมลง ส่วนไซส์คลาดจากตารางวัดคนละแบบเป็นเรื่องออกแบบ ตัวอย่างที่ถูกอ้างบ่อยคืออก 32 นิ้ว จากไซส์ 14 ปี 1937 กลายเป็นไซส์ 0 ในปี 2011 ตามการเทียบแคตตาล็อก Sears
ไทยมีไซส์มาตรฐานคนไทยจาก SizeThailand แล้วทำไมเสื้อในตลาดยังไม่เท่ากัน
SizeThailand สำรวจคนไทย 13,442 คน ด้วยเครื่องสแกน 3 มิติช่วงปี 2007–2008 และมีตารางอ้างอิงที่ประกาศราวปี 2009 แต่ตารางนั้นเป็นข้อมูลอ้างอิง ไม่ได้แปลว่าแบรนด์ทุกเจ้าต้องผลิตตามตารางเดียวกัน ผู้ผลิตยังออกแบบไซส์ตามกลุ่มลูกค้า ทรงเสื้อ และวัตถุดิบของตัวเองได้
ซื้อเสื้อออนไลน์ควรดูอะไรแทนการจำว่าตัวเองไซส์ M
ควรวัดรอบอกหรือความกว้างอก ความยาวตัว และไหล่ แล้วเทียบกับตารางเซนติเมตรของแบรนด์นั้นๆ อ่านรีวิวเรื่องไซส์คลาดถ้ามี และดูเงื่อนไขเปลี่ยนไซส์ก่อนสั่ง การจำว่าตัวเองเป็น M พกไปทุกแบรนด์มักพลาด เพราะป้ายเดียวกันไม่ได้หมายถึงเซนติเมตรเดียวกัน
ไซส์ผู้ชายแม่นยำกว่าผู้หญิงจริงไหม
โดยทั่วไปกางเกงผู้ชายมักเขียนเอวและยาวขาเป็นนิ้ว ซึ่งดูจำเพาะกว่าตัวอักษร S-M-L แต่ป้ายเอวก็คลาดได้ เช่น รายงานของ Esquire ปี 2010 ที่วัดกางเกงป้ายเอว 36 นิ้วแล้วได้ความกว้างจริงราว 37–41 นิ้ว ภายใต้เงื่อนไขของรายงานนั้น ดังนั้นฝั่งผู้ชายก็ยังควรเทียบตารางวัด ไม่ใช่เชื่อป้ายอย่างเดียว
แหล่งอ้างอิง
- Stephanie Clifford, "One Size Fits Nobody: Seeking a Steady 4 or a 10," The New York Times (24 Apr 2011): https://www.nytimes.com/2011/04/25/business/25sizing.html
- Wikipedia, "Vanity sizing" (นิยาม, Sears 1937/1967/2011, การเลิกใช้มาตรฐานไซส์สหรัฐฯ ปี 1983): https://en.wikipedia.org/wiki/Vanity_sizing
- Wan-Ju Iris Franz, "Economics of vanity sizing," Journal of Economic Behavior & Organization 134:336–355 (2017): https://doi.org/10.1016/j.jebo.2017.01.004
- Tammy R. Kinley, "Size Variation in Women's Pants," Clothing and Textiles Research Journal 21(1):19–31 (2003): https://doi.org/10.1177/0887302X0302100103
- Abram Sauer, "Are Your Pants Lying to You? An Investigation," Esquire (7 Sep 2010)
- Supiya Charoensiriwath, "An Overview of 3D Body Scanning Applications in Thailand," 3DBODY.TECH (2010): https://proc.3dbody.tech/papers/2010/10158_27charoensiriwath.pdf
- Supiya Charoensiriwath et al., "Revolutionising the Garment Industry in Thailand," 3DBODY.TECH (2012): https://proc.3dbody.tech/papers/2012/12320_47charoensiriwath.pdf
- สวทช., "Size Thailand สร้างมาตรฐานรูปร่างคนไทย": https://www.nstda.or.th/home/performance_post/size-thailand/





