สหภาพยุโรปห้ามบริษัทขนาดใหญ่ทำลายเสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย และรองเท้าที่ขายไม่ออกแล้ว ตั้งแต่วันที่ 19 กรกฎาคม 2026 โดยบริษัทขนาดกลางจะเริ่มถูกบังคับในปี 2030 ส่วนบริษัทขนาดเล็กและเล็กมากได้รับยกเว้น เรื่องนี้กระทบแบรนด์ที่ขายในยุโรปโดยตรง และผู้ส่งออกไทยควรรู้ไว้เพราะลูกค้าฝั่งยุโรปอาจเปลี่ยนวิธีสั่งและวางแผนสต็อก
อียูห้ามทำลายเสื้อผ้าค้างสต็อกเริ่มเมื่อไหร่ และใครโดนก่อน
ข้อห้ามนี้อยู่ใน Ecodesign for Sustainable Products Regulation หรือ ESPR (Regulation (EU) 2024/1781) และเริ่มใช้กับบริษัทขนาดใหญ่ในสหภาพยุโรปตั้งแต่วันที่ 19 กรกฎาคม 2026 ตามที่คณะกรรมาธิการยุโรปแถลงเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2026 สินค้าที่ครอบคลุมคือเสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย และรองเท้า ซึ่งเป็นกลุ่มสินค้าแรกที่ ESPR สั่งห้ามทำลายของค้างสต็อก
บริษัทขนาดกลางจะอยู่ภายใต้ข้อห้ามเดียวกันตั้งแต่ปี 2030 ส่วนบริษัทขนาดเล็กและขนาดเล็กมากไม่ต้องทำตามข้อกำหนดเหล่านี้ คณะกรรมาธิการระบุว่าเหตุผลเบื้องหลังคือตัวเลขของสำนักงานสิ่งแวดล้อมยุโรป (European Environment Agency) ที่ประเมินว่าสิ่งทอที่วางขายในยุโรปราว 4-9% ถูกทำลายก่อนได้ใช้ คิดเป็นราว 264,000-594,000 ตันต่อปี
ถ้าห้ามทำลาย บริษัทต้องทำอะไรกับของที่ขายไม่ออก
ข้อห้ามไม่ได้บังคับให้ขายของหมดสต็อก แต่ให้บริษัทเลือกทางที่ทำให้สินค้ายังถูกใช้ต่อก่อน คณะกรรมาธิการยุโรปจัดลำดับไว้ว่า ให้ขายต่อ รวมถึงลดราคาหรือไปขายในตลาดอื่น บริจาคให้องค์กรการกุศลหรือกิจการเพื่อสังคม หรือนำไปเตรียมใช้ซ้ำ เช่น ซ่อม ปรับปรุง หรือผลิตใหม่
ถ้าจำเป็นต้องทำลายจริง ต้องเข้าข้อยกเว้นที่กำหนด และต้องกำจัดตามลำดับของการจัดการขยะ คือเน้นรีไซเคิลก่อนวิธีอื่น สำหรับธุรกิจที่เคยกำจัดของค้างสต็อกด้วยการทำลาย นี่คือการเปลี่ยนลำดับความคิด เพราะตอนนี้ต้องลองทางอื่นก่อนเสมอ
ข้อยกเว้นที่ยังทำลายได้มีอะไรบ้าง และต้องมีหลักฐานแค่ไหน
Commission Delegated Regulation (EU) 2026/296 ลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2026 กำหนดข้อยกเว้นไว้ 10 ข้อ ที่ยกตัวอย่างได้เช่น สินค้าอันตรายตามกฎหมายความปลอดภัยสินค้า สินค้าละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาหรือของปลอม สินค้าเสียหายหรือปนเปื้อนจนซ่อมไม่ได้หรือซ่อมแล้วไม่คุ้ม และสินค้าที่เสนอบริจาคแล้วไม่มีใครรับ
ข้อยกเว้นเรื่องบริจาคมีเงื่อนไขชัด คือต้องเสนอให้กิจการเพื่อสังคมในสหภาพยุโรปอย่างน้อย 3 แห่งโดยตรง หรือประกาศไว้ในหน้าเว็บที่เข้าถึงง่ายอย่างน้อย 8 สัปดาห์ แล้วไม่มีใครรับ ส่วนเรื่องหลักฐาน กฎหมายฉบับเดียวกันให้บริษัทเก็บเอกสารที่ยืนยันข้อยกเว้นไว้ 5 ปีหลังทำลายสินค้า และต้องส่งให้เจ้าหน้าที่ภายใน 30 วันหลังได้รับคำขอ
บริษัทต้องเปิดเผยตัวเลขของที่ทิ้งไหม และจะบังคับเมื่อไหร่
ส่วนที่เป็นเรื่องการเปิดเผยข้อมูล บริษัทขนาดใหญ่ต้องรายงานจำนวนและน้ำหนักของสินค้าที่ขายไม่ออกและทิ้งเป็นขยะในปีการเงินก่อนหน้า พร้อมเหตุผลที่ทิ้ง ข้อยกเว้นที่ใช้ และมาตรการป้องกัน ข้อกำหนดนี้ใช้กับบริษัทขนาดกลางตั้งแต่ 19 กรกฎาคม 2030 และไม่ใช้กับบริษัทขนาดเล็กและเล็กมาก
รูปแบบการรายงานกำหนดไว้ใน Commission Implementing Regulation ที่ใช้ตั้งแต่ 2 มีนาคม 2027 ใช้กับสินค้าที่ทิ้งในปีการเงินเต็มปีแรกหลังวันนั้น และต้องเปิดเผยภายใน 12 เดือนหลังสิ้นปีการเงิน คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าให้ใช้รหัสศุลกากรและโลจิสติกส์ที่มีอยู่แล้วเพื่อลดภาระเอกสาร
ผู้ส่งออกเสื้อผ้าไทยไปยุโรปต้องรู้อะไร
ข้อความของกฎหมายที่ตรวจดูพูดถึง "ผู้ประกอบการ" (economic operator) ที่ทำลายสินค้า แหล่งข้อมูลที่ตรวจไม่ได้ระบุชัดว่าแบรนด์ไทยที่ไม่ได้ขายในยุโรปจะถูกบังคับโดยตรงหรือไม่ จึงไม่ควรสรุปว่ากฎนี้บังคับทุกคนทั่วโลก ผู้ส่งออกที่ขายให้ลูกค้าในสหภาพยุโรปควรถามผู้ซื้อหรือที่ปรึกษากฎหมายของตัวเองว่าอยู่ในข่ายหรือไม่
สิ่งที่คาดได้อย่างมีเหตุผลคือผู้ซื้อรายใหญ่ในยุโรปจะระวังการสั่งเกินยอดขายมากขึ้น เพราะทำลายของเหลือไม่ได้ง่ายเหมือนเดิม ผู้ผลิตอาจเจอคำสั่งซื้อที่แบ่งรอบถี่ขึ้น ล็อตเล็กลง หรือขอให้ช่วยรับคืนและปรับปรุงสินค้า ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ ไม่ใช่ข้อกำหนดที่ระบุในกฎหมาย
ในแง่โอกาส สมาคมอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มไทยประเมินว่า FTA ไทย-สหภาพยุโรปจะช่วยให้ส่งออกเครื่องนุ่งห่มไปยุโรปโตขึ้น 20-57% ภายใน 5 ปีหลังข้อตกลงมีผล โดยการเจรจายังอยู่ระหว่างปิดบทที่เหลือ ใครจะวางแผนเข้าตลาดนี้ ดูภาพรวมได้ที่ FTA ไทย-อียู ผู้ส่งออกเสื้อผ้าไทยได้อะไร
แบรนด์เล็กของไทยเรียนรู้อะไรจากกฎนี้ได้
แบรนด์เสื้อผ้าขนาดเล็กไม่ถูกกฎนี้บังคับในยุโรป แต่แนวคิดเรื่องไม่ผลิตเกินยอดขายใช้ได้กับทุกขนาด เพราะของค้างสต็อกคือเงินสดที่จมและต้องหาทางระบายในภายหลัง วิธีหนึ่งที่ลดความเสี่ยงคือเปิดรับพรีออเดอร์ก่อนผลิต ตามที่เล่าไว้ใน โมเดลพรีออเดอร์สำหรับแบรนด์เสื้อผ้าเล็ก
ถ้ามีของเหลือจริง ลำดับที่ EU ใช้ก็เป็นแนวทางที่นำมาปรับได้ คือขายลดราคา ขายผ่านช่องทางอื่น บริจาค หรือนำไปทำใหม่ ก่อนนึกถึงการทิ้ง เสื้อมือสองที่วนกลับมาในตลาดก็เป็นปลายทางหนึ่งของเสื้อที่ไม่ได้ถูกทำลาย อ่านต่อได้ที่ เสื้อยืดมือสองมาจากไหน
คำถามที่พบบ่อย
อียูห้ามทำลายเสื้อผ้าที่ขายไม่ออกตั้งแต่เมื่อไหร่
ข้อห้ามเริ่มใช้กับบริษัทขนาดใหญ่ในสหภาพยุโรปตั้งแต่วันที่ 19 กรกฎาคม 2026 ตาม ESPR ครอบคลุมเสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย และรองเท้า ส่วนบริษัทขนาดกลางจะเริ่มถูกบังคับในปี 2030 บริษัทขนาดเล็กและเล็กมากได้รับยกเว้น ตามที่คณะกรรมาธิการยุโรประบุในประกาศวันที่ 17 กรกฎาคม 2026
บริษัทที่ขายเสื้อผ้าไม่ออกยังทำลายสินค้าได้ในกรณีไหนบ้าง
ทำลายได้เฉพาะเข้าข้อยกเว้นของ Delegated Regulation 2026/296 เช่น สินค้าอันตราย ของปลอมหรือละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา สินค้าเสียหายที่ซ่อมไม่ได้หรือไม่คุ้มซ่อม หรือสินค้าที่เสนอบริจาคแล้วไม่มีใครรับ และต้องมีเอกสารยืนยันเก็บไว้ 5 ปี พร้อมส่งให้เจ้าหน้าที่ภายใน 30 วันเมื่อถูกขอ
กฎห้ามทำลายเสื้อผ้าของอียูใช้กับแบรนด์ไทยหรือไม่
แหล่งข้อมูลที่ตรวจดูไม่ได้ระบุชัดว่าแบรนด์ไทยที่ไม่มีธุรกิจในยุโรปต้องทำตามโดยตรง จึงยืนยันไม่ได้ ข้อความกฎหมายใช้คำว่า "ผู้ประกอบการ" ที่ทำลายสินค้า ผู้ส่งออกที่ขายให้ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปควรสอบถามผู้ซื้อหรือที่ปรึกษากฎหมายว่าอยู่ในข่ายหรือไม่ เพราะบริษัทขนาดใหญ่ในสหภาพยุโรปอยู่ในข่ายของกฎนี้แล้ว
ฝ่าฝืนกฎห้ามทำลายเสื้อผ้าแล้วถูกปรับเท่าไหร่
คณะกรรมาธิการยุโรประบุเพียงว่าหน่วยงานระดับประเทศตรวจการปฏิบัติตามกฎและปรับผู้ฝ่าฝืนได้ แต่ไม่ได้ระบุจำนวนค่าปรับในประกาศวันที่ 17 กรกฎาคม 2026 จึงยังไม่มีตัวเลขค่าปรับที่ยืนยันได้จากแหล่งที่ตรวจดู
แบรนด์เสื้อผ้าเล็กต้องรายงานของที่ทิ้งไหม
ตามข้อความของกฎหมายการเปิดเผยข้อมูลของที่ทิ้ง ข้อกำหนดนี้ไม่ใช้กับบริษัทขนาดเล็กและเล็กมาก ส่วนบริษัทขนาดกลางต้องรายงานตั้งแต่ปี 2030 แบรนด์ไทยขนาดเล็กไม่ต้องทำตามกฎนี้โดยตรง แต่การวางแผนผลิตไม่ให้เหลือมากก็ยังช่วยประหยัดต้นทุนได้
แหล่งอ้างอิง
- European Commission, DG Environment, Ban on destruction of unsold clothes and shoes enters into application (17 กรกฎาคม 2026)
- European Commission, New EU rules to stop destruction of unsold clothes and shoes (9 กุมภาพันธ์ 2026)
- Commission Delegated Regulation (EU) 2026/296 ลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2026 (EUR-Lex, OJ L 22.4.2026)
- Commission Implementing Regulation ว่าด้วยรูปแบบการเปิดเผยข้อมูลสินค้าที่ทิ้ง ใช้ตั้งแต่ 2 มีนาคม 2027 (EUR-Lex, OJ L 2026/2)
- Regulation (EU) 2024/1781 (ESPR)
- กรุงเทพธุรกิจ, กรมการค้าต่างประเทศถกสมาคมเครื่องนุ่งห่มฯ เตรียมพร้อมรับ FTA ไทย–EU (ต.ค. 2026)





