ตั้งแต่ 10 ต.ค. 2026 สหภาพยุโรป (EU) คุม PFAS ในเสื้อผ้าและรองเท้าสำหรับผู้บริโภค โดยห้ามมีสาร PFHxA ตั้งแต่ 25 ppb หรือสารที่สลายเป็น PFHxA ตั้งแต่ 1,000 ppb ขึ้นไป ตามระเบียบ REACH 2024/2462 เสื้อกันฝนเป็นกลุ่มที่เห็นผลชัด เพราะสารเคลือบกันน้ำหลายชนิดใช้เคมี C6 กลุ่มนี้ ส่วนของที่วางตลาดก่อนวันนั้นยังขายต่อได้ และนี่ไม่ใช่การแบน PFAS ทั้งหมด
EU คุม PFAS ในเสื้อผ้าอะไรบ้าง ตั้งแต่ 10 ต.ค. 2026
ระเบียบ (EU) 2024/2462 เพิ่มข้อ 79 ในภาคผนวก XVII ของกฎหมายเคมี REACH เพื่อจำกัด PFHxA เกลือของมัน และสารที่สลายเป็น PFHxA ได้ (PFHxA-related substances) ข้อห้ามรอบหลักสำหรับสินค้าผู้บริโภคเริ่มบังคับ 10 ต.ค. 2026 กับสิ่งทอ หนัง ขนสัตว์ในเสื้อผ้าและอุปกรณ์เสริมการแต่งกาย รองเท้า กระดาษห่ออาหาร สเปรย์และผลิตภัณฑ์ผสมสำหรับผู้บริโภค และเครื่องสำอาง
เกณฑ์มีสองตัวที่ต้องผ่านพร้อมกัน ตัวแรกคือผลรวม PFHxA และเกลือต้องต่ำกว่า 25 ppb (ส่วนในพันล้านส่วน เท่ากับ 0.025 มก./กก.) ตัวที่สองคือผลรวมสารที่สลายเป็น PFHxA ต้องต่ำกว่า 1,000 ppb (1 มก./กก.) ทั้งสองค่าวัดใน "วัสดุเนื้อเดียว" (homogeneous material) ตามข้อ 79 วรรค 1 ของ REACH คือแยกวัดผ้าชั้นนอก ซับใน ซิป หรือเชือกรูดทีละชิ้น ไม่เฉลี่ยทั้งตัว
เกณฑ์ขยายเป็นขั้น ๆ สิ่งทอสำหรับผู้บริโภคที่ไม่ใช่เสื้อผ้า เช่น ผ้าม่าน พรม ผ้าหุ้มเบาะ จะโดนเกณฑ์เดียวกันตั้งแต่ 10 ต.ค. 2027 ส่วนโฟมดับเพลิงสำหรับฝึกซ้อมและโฟมที่หน่วยดับเพลิงสาธารณะใช้ (มีข้อยกเว้นบางกรณี) โดนไปก่อนแล้วตั้งแต่ 10 เม.ย. 2026 และโฟมดับเพลิงในสนามบินพลเรือนเริ่ม 10 ต.ค. 2029
ข้อยกเว้นที่ควรรู้มีสามเรื่อง
- ของที่วางตลาด EU ครั้งแรกก่อน 10 ต.ค. 2026 ยังขายต่อได้ (ข้อ 79 วรรค 7)
- อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลบางประเภทในกลุ่มความเสี่ยงสูง (category III) เครื่องมือแพทย์ และสิ่งทอที่ใช้ในงานก่อสร้าง ไม่อยู่ในข้อห้ามนี้
- เสื้อผ้า รองเท้า และสิ่งทอที่ขายให้มืออาชีพหรืออุตสาหกรรม อยู่นอกขอบเขต เพราะข้อห้ามของกลุ่มสินค้าเหล่านี้เขียนไว้เฉพาะสินค้าสำหรับประชาชนทั่วไป (ส่วนเครื่องสำอางและกระดาษสัมผัสอาหารไม่มีเงื่อนไขนี้)
PFHxA คืออะไร ทำไมไปอยู่ในเสื้อกันฝน
PFHxA คือกรดเพอร์ฟลูออโรที่มีคาร์บอน 6 อะตอม อยู่ในตระกูล PFAS ที่มีหลายพันชนิด สาร PFAS ได้ฉายาว่า "สารเคมีตลอดกาล" เพราะพันธะคาร์บอนกับฟลูออรีนแข็งแรงมากจนแทบไม่สลายในธรรมชาติ คุณสมบัติเดียวกันนี้ทำให้ผิวผ้าไล่ได้ทั้งน้ำและน้ำมัน
เสื้อกันฝนทั่วไปเคลือบผิวผ้าชั้นนอกด้วยสารกันน้ำที่เรียกว่า DWR (durable water repellent) ให้หยดน้ำกลิ้งออกแทนที่จะซึมเข้าเนื้อผ้า คู่มือ PFAS Substitution Guide for Textile Supply Chains ของสถาบัน RISE ประเทศสวีเดน (ส.ค. 2022) อธิบายว่า DWR ชนิดฟลูออรีนมักเป็นพอลิเมอร์ที่มีโซ่ข้างเป็น PFAS ตัวพอลิเมอร์เองไม่ใช่ PFHxA แต่โครงสร้างโซ่ข้าง C6 สลายกลายเป็น PFHxA ได้ ระเบียบจึงคุมทั้ง PFHxA และสารที่มีแนวโน้มสลายเป็น PFHxA ตามโครงสร้างโมเลกุล (สรุปของ Beveridge & Diamond)
PFHxA ไม่ได้เป็นตัวร้ายตัวแรก เดิมอุตสาหกรรมใช้เคมีโซ่ 8 คาร์บอน (C8) ที่สลายเป็น PFOA จน EU ห้าม PFOA ภายใต้ระเบียบสารมลพิษตกค้าง (EU) 2019/1021 ตั้งแต่ 4 ก.ค. 2020 ผู้ผลิตจึงย้ายไปใช้เคมี C6 แทน ข่าวประชาสัมพันธ์ของคณะกรรมาธิการยุโรปวันที่ 19 ก.ย. 2024 ระบุตรง ๆ ว่า PFHxA มักถูกใช้แทน PFOA ที่ถูกห้ามไปแล้ว และคงทนมากรวมถึงเคลื่อนที่ไปกับน้ำได้ดี
ส่วนผลต่อสุขภาพ ÖKO-TEST (8 ต.ค. 2026) เขียนว่า PFAS สะสมในดิน น้ำ สัตว์ และร่างกายคน และ "ถูกเชื่อมโยง" กับผลต่อระบบภูมิคุ้มกันและฮอร์โมน ข่าวนี้จึงไม่ได้แปลว่าเสื้อกันฝนที่มีอยู่ในตู้อันตรายทันที คณะกรรมาธิการยุโรปเลือกคุมเฉพาะการใช้งานที่ความเสี่ยงยังควบคุมได้ไม่พอและมีสารทดแทนแล้ว ส่วนคู่มือของ RISE ชี้ว่า PFAS หลุดสู่สิ่งแวดล้อมได้ตลอดอายุสินค้า ตั้งแต่น้ำทิ้งโรงงาน การซัก จนถึงตอนทิ้ง
เสื้อกันฝนรุ่นใหม่กับสารเคลือบกันน้ำแบบไม่มี PFAS
เสื้อกันน้ำรุ่นใหม่ที่ขายใน EU จะใช้สารเคลือบกันน้ำที่ไม่มี PFAS (PFAS-free DWR) มากขึ้น คู่มือของ RISE แบ่งสารทางเลือกเป็น 4 กลุ่ม คือ แว็กซ์พาราฟิน โซ่ไฮโดรคาร์บอนแบบแตกกิ่ง ซิลิโคน และวัสดุนาโน ทั้งหมดไล่น้ำได้ แต่ยังไม่มีตัวไหนไล่น้ำมันได้ดีเท่า PFAS
ผู้ใช้จะเห็นความต่างตรงคราบมัน ผ้าที่ไม่มี PFAS อาจเปื้อนคราบน้ำมันง่ายขึ้น ส่วนการกันน้ำอาจต่างจากเดิมไม่มาก คู่มือเดียวกันอ้างงานของ Schellenberger และคณะ (2018-2019) ว่า DWR โซ่สั้นแบบ C6 เองก็ทนน้อยกว่า C8 อยู่แล้ว และในหลายกรณีกันน้ำได้ใกล้เคียงกับสารทางเลือกที่ไม่มี PFAS
ป้าย "PFOA-free" หรือ "PFOS-free" ไม่ได้แปลว่าไม่มี PFAS คู่มือของ RISE เตือนว่าป้ายแบบนี้บอกแค่ว่าไม่มีสารสองตัวนั้น
DWR ทุกชนิดเสื่อมไปตามการใส่และการซัก ถ้าเสื้อเริ่มเปียกซึมเป็นดวง มักแปลว่าสารเคลือบหมด ฉีดสเปรย์กันน้ำซ้ำได้ ซึ่งสเปรย์สำหรับผู้บริโภคใน EU ก็อยู่ใต้เกณฑ์เดียวกันแล้ว เรื่องเส้นใยที่หลุดจากผ้าสังเคราะห์ระหว่างซัก อ่านต่อได้ที่ ซักเสื้อหนึ่งครั้ง ปล่อยไมโครพลาสติกมากแค่ไหน
ผลต่อโรงงานและแบรนด์ไทยที่ส่งของไป EU
ระเบียบ REACH 2024/2462 ใช้บังคับในตลาด EU ไม่ใช่กฎหมายไทย จึงมีผลกับคนไทยผ่านการส่งออกเป็นหลัก โรงงานหรือแบรนด์ที่ส่งเสื้อผ้าหรือรองเท้าไปขายผู้บริโภคใน EU ต้องพิสูจน์ได้ว่าทุกวัสดุผ่านเกณฑ์ ตั้งแต่ผ้าชั้นนอกไปจนถึงซิป
จุดที่มักหลุดคือวัสดุประกอบ คู่มือของ RISE ระบุว่าเทปข้างซิปกันน้ำมักเคลือบกันน้ำมาด้วย และสายรัด เชือกรูด ผ้าซับกระเป๋า ก็ควรตรวจ เพราะโรงงานอาจเคลือบ DWR ให้เองถ้าในสเปกไม่ได้เขียนว่า "ไม่เคลือบ DWR" ผ้าโพลีเอสเตอร์และไนลอนที่ใช้ทำเสื้อแจ็กเก็ตจึงควรถามผู้ขายผ้าให้ชัด (ที่มาของโพลีเอสเตอร์รีไซเคิลอ่านได้ที่ เสื้อจากขวดพลาสติกรีไซเคิล)
เรื่องการตรวจ ระเบียบไม่ได้กำหนดวิธีทดสอบไว้ สำนักงานกฎหมาย Beveridge & Diamond แนะนำให้ใช้ทั้งผลแล็บ การคุมสารเคมีจากซัพพลายเออร์ และเอกสารยืนยันประกอบกัน ใบผลแล็บที่ตรวจแค่ PFHxA อย่างเดียวยังไม่พอ เพราะต้องผ่านเกณฑ์ 1,000 ppb ของสารที่สลายเป็น PFHxA ด้วย
ฝรั่งเศสเข้มกว่านั้นอีก กฎหมายเลขที่ 2025-188 ห้ามเสื้อผ้า รองเท้า และสารกันน้ำสำหรับผู้บริโภคที่มี PFAS ชนิดใดก็ตามเกินค่าตกค้างที่กฤษฎีกากำหนด ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2026 ยกเว้นชุดป้องกันตามที่กฤษฎีกากำหนด กฤษฎีกาเลขที่ 2025-1376 ให้ระบายสต็อกที่ผลิตก่อนวันนั้นได้ 12 เดือน และจะขยายไปถึงสิ่งทอเกือบทุกชนิดในปี 2030
ยังไม่ใช่การแบน PFAS ทั้งหมด
ระเบียบ 2024/2462 คุมเฉพาะ PFHxA และสารที่สลายเป็น PFHxA ในกลุ่มสินค้าที่ระบุไว้เท่านั้น ได้แก่ สิ่งทอ รองเท้า กระดาษสัมผัสอาหาร ผลิตภัณฑ์ผสม เครื่องสำอาง และโฟมดับเพลิงบางการใช้งาน คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าไม่กระทบการใช้งานอย่างเซมิคอนดักเตอร์ แบตเตอรี่ หรือเซลล์เชื้อเพลิงไฮโดรเจน PFAS โซ่อื่นที่ไม่สลายเป็น PFHxA ก็ยังไม่ได้ถูกคุมด้วยข้อนี้
ข้อเสนอห้าม PFAS แบบทั้งกลุ่มมีอยู่จริง 5 ประเทศ ได้แก่ เดนมาร์ก เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ นอร์เวย์ และสวีเดน ยื่นต่อสำนักงานเคมีภัณฑ์ยุโรป (ECHA) ตั้งแต่ปี 2023 แต่ ÖKO-TEST รายงานว่าถึง ต.ค. 2026 ยังอยู่ระหว่างพิจารณาและยังไม่มีกำหนดตัดสิน
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าซื้อเสื้อกันฝนจากยุโรปหลังวันที่ 10 ต.ค. 2026 จะไม่มี PFAS เลยใช่ไหม
ไม่ใช่เสมอไป สินค้าที่ถูกวางตลาด EU ครั้งแรกก่อน 10 ต.ค. 2026 ยังขายต่อได้ตามข้อ 79 วรรค 7 ของ REACH และระเบียบนี้คุมเฉพาะ PFHxA กับสารที่สลายเป็น PFHxA ไม่ได้คุม PFAS ทุกชนิด ถ้าอยากได้เสื้อที่ไม่มี PFAS จริง ให้ดูป้ายที่เขียนว่า PFAS-free ไม่ใช่แค่ PFOA-free และถามผู้ขายถึงผลทดสอบประกอบ
PFHxA คืออะไร ต่างจาก PFOA ที่เคยเป็นข่าวอย่างไร
PFHxA คือกรดเพอร์ฟลูออโรโซ่ 6 คาร์บอน ส่วน PFOA เป็นโซ่ 8 คาร์บอน EU ห้าม PFOA ตามระเบียบสารมลพิษตกค้างตั้งแต่ 4 ก.ค. 2020 ผู้ผลิตสารเคลือบกันน้ำจำนวนมากจึงหันมาใช้เคมี C6 ซึ่งสลายเป็น PFHxA แทน คณะกรรมาธิการยุโรปจึงตามมาคุม PFHxA ด้วยระเบียบ 2024/2462 เพราะสารตัวนี้ก็คงทนในสิ่งแวดล้อมและเคลื่อนที่ไปกับน้ำได้ดีเช่นกัน
เสื้อกันฝนที่ไม่มี PFAS กันน้ำได้แย่กว่าเดิมไหม
กันน้ำได้ใกล้เคียงกันในหลายกรณี แต่ไล่คราบน้ำมันได้น้อยกว่า คู่มือของ RISE (2022) สรุปว่าสารเคลือบโซ่สั้นแบบ C6 ทนน้อยกว่า C8 อยู่แล้ว และหลายครั้งทำงานได้พอ ๆ กับสารทางเลือกอย่างแว็กซ์ ไฮโดรคาร์บอน หรือซิลิโคน จุดที่ยังแทนไม่ได้คือการกันน้ำมันในชุดป้องกัน ซึ่งอุปกรณ์ป้องกันบางประเภทในกลุ่มความเสี่ยงสูง (category III) ได้รับข้อยกเว้น
โรงงานไทยที่ส่งเสื้อผ้าไป EU ต้องตรวจอะไรบ้าง
ต้องตรวจทุกวัสดุเนื้อเดียวแยกกัน ทั้งผ้าชั้นนอก ซับใน ซิป สายรัด และเชือก ให้ผลรวม PFHxA และเกลือต่ำกว่า 25 ppb และผลรวมสารที่สลายเป็น PFHxA ต่ำกว่า 1,000 ppb ตามข้อ 79 ของ REACH ระเบียบไม่ได้กำหนดวิธีทดสอบ จึงควรมีทั้งผลแล็บ รายชื่อสารเคมีจากซัพพลายเออร์ และสเปกที่เขียนชัดว่าห้ามเคลือบ DWR ชนิดฟลูออรีน
แหล่งอ้างอิง
- European Union. Commission Regulation (EU) 2024/2462 of 19 September 2024 amending Annex XVII to Regulation (EC) No 1907/2006 as regards PFHxA, its salts and PFHxA-related substances (entry 79). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/2462/oj
- European Commission, 19 ก.ย. 2024. Commission restricts use of a sub-group of PFAS chemicals to protect human health and the environment (IP/24/4763). https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip_24_4763/IP_24_4763_EN.pdf
- SGS, 23 ก.ย. 2024. SafeGuardS 145/24: EU Regulates PFHxA and PFHxA-related Substances under REACH. https://www.sgs.com/en/news/2024/09/safeguards-14524-eu-regulates-pfhxa-and-pfhxa-related-substances-under-reach
- Bureau Veritas CPS, 24 ก.ย. 2024. EU REACH: Restriction of PFHxA. https://www.cps.bureauveritas.com/newsroom/eu-reach-restriction-pfhxa
- ÖKO-TEST (Katharina Siegl), 8 ต.ค. 2026. PFAS-Verbot ab Oktober: Was sich bei Kleidung, Pizzakartons und Kosmetika ändert. https://www.oekotest.de/gesundheit-medikamente/pfas-verbot-ab-oktober-was-sich-bei-kleidung-pizzakartons-und-kosmetika-aendert_601935_1.html
- Beveridge & Diamond. New EU PFHxA Limits Take Effect Amid Expanding PFAS Rules for Apparel and Textiles. https://www.bdlaw.com/publications/new-eu-pfhxa-limits-take-effect-amid-expanding-pfas-rules-for-apparel-and-textiles/
- SGS, มิ.ย. 2020. SafeGuardS 096/20: EU Regulates PFOA Chemicals Under POP Recast. https://www.sgs.com/en/news/2020/06/safeguards-09620-eu-regulates-pfoa-chemicals-under-pop-recast
- RISE Research Institutes of Sweden / POPFREE, ส.ค. 2022. PFAS Substitution Guide for Textile Supply Chains (Version 2, RISE rapport 2022:98). https://substitution-perfluores.ineris.fr/sites/substitution-perfluores/files/documents/pfas_substitution_guide_for_textile_supply_chains.pdf
- Ministère de la Transition écologique (ฝรั่งเศส). Protéger la population des risques liés aux PFAS : la loi du 27 février 2025 (LOI n° 2025-188). https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/proteger-population-risques-lies-aux-pfas-loi-du-27-fevrier-2025
- République française. Décret n° 2025-1376 du 28 décembre 2025 relatif à la prévention des risques résultant de l'exposition aux PFAS. https://www.legifrance.gouv.fr/eli/decret/2025/12/28/TECP2516597D/jo/texte





