เชียงใหม่, ประเทศไทย
#เสื้อยืด

ผ้าไลโอเซลล์กับเทนเซล คืออะไร ต่างจากเรยอนตรงไหน

6 พฤศจิกายน 2569
ผ้าไลโอเซลล์กับเทนเซล คืออะไร ต่างจากเรยอนตรงไหน

ผ้าไลโอเซลล์คือเส้นใยเซลลูโลสสร้างใหม่จากเยื่อไม้ด้วย NMMO ส่วนเทนเซล (TENCEL™) เป็นแบรนด์ของ Lenzing ไม่ใช่ชื่อชนิดเส้นใย จุดต่างจากเรยอนคือละลายเซลลูโลสตรงๆ โดยไม่ใช้คาร์บอนไดซัลไฟด์ และ Lenzing รายงานว่าระบบปิดกู้คืนตัวทำละลายได้ราว 99.8%

ผ้าไลโอเซลล์ (lyocell) คือเส้นใยเซลลูโลสที่ถูกสร้างใหม่จากเยื่อไม้ด้วยการละลายในตัวทำละลาย NMMO แล้วปั่นเป็นเส้น ส่วนเทนเซล (TENCEL™) เป็นเครื่องหมายการค้าของ Lenzing ที่ครอบคลุมเส้นใยไลโอเซลล์และโมดัลบางสาย ไม่ใช่ชื่อชนิดเส้นใยตามกฎหมายฉลาก จุดที่ต่างจากเรยอนวิสโคสชัดที่สุดคือไลโอเซลล์ละลายเซลลูโลสโดยตรงโดยไม่ต้องทำปฏิกิริยาแซนเทตกับคาร์บอนไดซัลไฟด์ และโรงงานผู้ผลิตอย่าง Lenzing รายงานว่าระบบปิดกู้คืนตัวทำละลายได้ราว 99.8%

ผ้าเทนเซลกับไลโอเซลล์ คืออะไร ต่างกันตรงไหน

ผ้าไลโอเซลล์คือชื่อชนิดเส้นใย (generic name) ในตระกูลเซลลูโลสสร้างใหม่ เช่นเดียวกับวิสโคสและโมดัล ส่วนเทนเซลเป็นแบรนด์ของบริษัท Lenzing ในออสเตรีย ตามคู่มือการใช้เครื่องหมายการค้าของ UK Fashion & Textile Association และอภิธานศัพท์ของ Textile Exchange ชื่อ TENCEL™ ครอบคลุมทั้งไลโอเซลล์และโมดัลของ Lenzing จึงอ่านป้ายว่า "Tencel" อย่างเดียวแล้วยังไม่รู้ว่าข้างในเป็นไลโอเซลล์หรือโมดัล

บนฉลากในสหภาพยุโรปต้องเขียนชื่อชนิดเส้นใยตาม Regulation (EU) No 1007/2011 เช่น "lyocell" หรือ "modal" แบรนด์ TENCEL™ ใส่คู่ได้เมื่อได้รับอนุญาต แต่แทนชื่อชนิดไม่ได้ ฝั่งสหรัฐฯ มีหลักเดียวกันในกฎ FTC (16 CFR 303.17)

คำถาม "ผ้าเทนเซลคืออะไร" จึงตอบสั้นๆ ได้ว่าเป็นไลโอเซลล์หรือโมดัลของ Lenzing ที่ได้รับอนุญาตให้ติดแบรนด์ ส่วนผ้าที่เขียนแค่ lyocell อาจมาจากผู้ผลิตอื่น

ไลโอเซลล์ทำยังไง ต่างจากเรยอนวิสโคสตรงไหน

ไลโอเซลล์และเรยอนวิสโคสถูกจัดเป็นเส้นใยเซลลูโลสสร้างใหม่เหมือนกัน เพราะเริ่มจากเยื่อเซลลูโลสแล้วทำให้เป็นสารละลายก่อนปั่นเป็นเส้นใหม่ แต่ทางเคมีต่างกันมาก ตามหน้าเทคโนโลยีของ Lenzing กระบวนการไลโอเซลล์แขวนเยื่อในน้ำผสม NMMO (N-Methylmorpholine-N-oxide) แล้วไล่น้ำจนเซลลูโลสละลายเป็น "dope" จากนั้นปั่นผ่านสปินเนอเรต ล้าง ทำให้แห้ง และตัดตามความยาว ตัวทำละลายถูกกู้คืนในระบบปิด ซึ่ง Lenzing ระบุว่ากู้คืน NMMO ได้ประมาณ 99.8% (ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลปฏิบัติการของบริษัทเอง ไม่ใช่ผลวัดอิสระจากห้องแล็บภายนอก)

เรยอนวิสโคสใช้เส้นทางยาวกว่า เยื่อถูกแช่โซดาไฟ บ่ม แล้วทำปฏิกิริยาแซนเทตกับคาร์บอนไดซัลไฟด์ (CS₂) จนได้สารละลายหนืดก่อนปั่นลงอ่างกรด ตามบทปริทัศน์ในวารสาร BioResources (Jiang et al., 2020) ไลโอเซลล์เป็นการละลายตรงโดยไม่ต้องผ่านอนุพันธ์แซนเทต และใช้การปั่นแบบ dry-jet wet spinning คือเส้นผ่านช่องว่างอากาศก่อนเข้าอ่างตกผลึก ส่วนวิสโคสเป็นการปั่นเปียกในอ่างกรดและมี CS₂ ที่ระเหยง่ายเป็นประเด็นของกระบวนการนั้น

ใครอยากไล่ต่อว่าเรยอนมาจากไม้แต่ไม่ใช่ใยธรรมชาติแบบฝ้าย อ่านได้ที่ ผ้าเรยอนทำจากอะไร ส่วนผ้าที่โฆษณาว่า "ใยไผ่" จำนวนมากจริงๆ คือเรยอนจากเยื่อไผ่ อ่านต่อที่ ผ้าใยไผ่ จริงๆ คือเรยอน?

ไลโอเซลล์แข็งแรงตอนเปียกกว่าเรยอนจริงไหม

ไลโอเซลล์มักถูกพูดถึงว่าแข็งแรงกว่าวิสโคส โดยเฉพาะตอนเปียก ตารางคุณสมบัติเส้นใยที่ Textile School รวบรวมจากข้อมูล Lenzing ในงานของ Shen (2011) ระบุค่าประมาณดังนี้ ความหนาแน่นไลโอเซลล์ราว 1.50 g/cm³ ความแข็งแรงแห้ง 40–42 cN/tex ความแข็งแรงเปียก 34–36 cN/tex และความชื้นสมดุล 10–13% ส่วนวิสโคสทั่วไปมีความแข็งแรงแห้งราว 24–26 cN/tex และเปียกเพียง 10–13 cN/tex กล่าวคือวิสโคสถือความแข็งแรงตอนเปียกได้แค่ราวครึ่งหนึ่งของตอนแห้ง ในขณะที่ไลโอเซลล์ลดลงน้อยกว่ามากภายใต้ตัวเลขชุดนี้

งานศึกษาจลนศาสตร์การดูดซับไอน้ำในวารสาร Journal of Applied Polymer Science (Okubayashi et al., 2005) พบว่าภายใต้ความชื้นสัมพัทธ์ 60% ไลโอเซลล์มีค่าความชื้นสมดุลสูงและเวลาเข้าสู่สมดุลสั้นเมื่อเทียบกับวิสโคส โมดัล และฝ้ายในชุดทดสอบ แปลว่าไลโอเซลล์รับและปล่อยไอน้ำได้ไวในเงื่อนไขของงานนั้น แต่ความรู้สึกเย็นหรือแห้งบนตัวไม่ได้ตามมาอัตโนมัติ เพราะโครงผ้า น้ำหนักผ้า และการตัดเย็บมีผลมากกว่าชนิดเส้นใยอย่างเดียว ตัวเลขเหล่านี้ใช้เปรียบเทียบชนิดเส้นใยได้ แต่ยังไม่การันตีว่าเสื้อยืดไลโอเซลล์ทุกตัวจะทนซักหรือใส่สบายกว่าฝ้ายทุกรุ่น

คำเคลมรักษ์โลกของเทนเซล เชื่อได้แค่ไหน

จุดขายที่ถูกยกบ่อยคือกระบวนการปิดของไลโอเซลล์กู้คืนตัวทำละลายได้สูงและไม่ใช้ CS₂ แบบวิสโคสดั้งเดิม ข้อนี้สอดคล้องกับคำอธิบายของ Lenzing เอง แต่ตัวเลขกู้คืน 99.8% ควรอ่านเป็นข้อมูลของผู้ผลิต ไม่ใช่หลักฐานอิสระที่ทุกโรงงานไลโอเซลล์ทำได้เท่ากัน งานปริทัศน์เรื่องการกู้คืน NMMO ในวารสาร Fibers (MDPI, 2025) ระบุว่าอัตราที่รายงานในวรรณกรรมอยู่ราว 99–99.5% และประสิทธิภาพจริงขึ้นกับสิ่งปนเปื้อนและการเสื่อมของตัวทำละลาย

TENCEL™ ก็ไม่ได้แปลว่ารักษ์โลกทุกมิติโดยอัตโนมัติ วัตถุดิบยังเป็นเยื่อไม้ การย้อม ตกแต่ง และตัดเย็บหลังได้เส้นใยยังใช้น้ำ สารเคมี และพลังงานตามโรงงานนั้นๆ และป้ายแบรนด์เส้นใยไม่ได้แทนมาตรฐานสารตกค้างอย่าง OEKO-TEX หรือมาตรฐานออร์แกนิกอย่าง GOTS ถ้าเจอคำโฆษณาว่า "ไหมสังเคราะห์" บนสินค้าไลโอเซลล์ ให้ระวัง เพราะไลโอเซลล์เป็นเซลลูโลสสร้างใหม่ ไม่ใช่โปรตีนไหม และไม่ใช่เส้นใยสังเคราะห์จากปิโตรเลียมแบบโพลีเอสเตอร์

ดูป้ายยังไงว่าเป็นเทนเซลหรือไลโอเซลล์ทั่วไป

วิธีที่ชัดที่สุดคืออ่านส่วนผสมบนฉลากดูแลรักษา ถ้าเขียนว่า lyocell 100% หรือ lyocell/cotton ตามอัตราส่วน แสดงชนิดเส้นใยแล้ว ถ้ามีคำว่า TENCEL™ Lyocell หรือ TENCEL™ Modal แยกด้วย แสดงว่าผู้ขายอ้างแบรนด์ของ Lenzing ซึ่งโดยหลักต้องมีใบอนุญาตการใช้เครื่องหมาย

อย่าใช้คำว่า Tencel แทน lyocell ในเอกสารสั่งซื้อหรือสเปกผ้า เพราะสองคำนี้คนละชั้น ฝั่งแบรนด์ที่ต้องการอ้าง TENCEL™ ควรตรวจใบรับรองผ้าจากซัพพลายเออร์ให้ตรงรุ่น ไม่ใช่เชื่อแค่ป้ายแขวน ผ้าลินินซึ่งมักถูกวางขายในกลุ่ม "ผ้ารักษ์โลกและเย็น" คล้ายกัน แต่โครงสร้างและอาการยับต่างจากไลโอเซลล์ชัด อ่านเทียบได้ที่ ผ้าลินินทำจากอะไร ทำไมยับง่ายแต่ใส่แล้วเย็น

ผ้าเทนเซลเหมาะกับเสื้อแบบไหน และดูแลยังไง

ไลโอเซลล์นิยมในเสื้อเชิ้ต เสื้อยืดพรีเมียม กางเกงยีนส์ผสม และชุดนอน เพราะผิวเส้นใยเรียบและดูดซับความชื้นได้ดีในกลุ่มเซลลูโลสสร้างใหม่ ข้อควรรู้ตอนดูแลคือเมื่อเปียกแล้วถูกับผิวหยาบแรงๆ อาจเกิดไฟบริล (fibrillation) คือขนละเอียดที่ผิวผ้า การซักจึงควรใช้รอบอ่อน พลิกด้านในออก และลดการถูแรงขณะเปียก อุณหภูมิรีดให้ยึดตามฉลากของตัวสินค้านั้น เพราะผ้าผสมหรือมีลายพิมพ์จะทนความร้อนไม่เท่ากัน

คำถามที่พบบ่อย

ผ้าเทนเซลกับไลโอเซลล์ต่างกันไหม

ต่างชั้นคำครับ ไลโอเซลล์คือชื่อชนิดเส้นใย ส่วนเทนเซล (TENCEL™) เป็นเครื่องหมายการค้าของ Lenzing ที่ใช้กับไลโอเซลล์และโมดัลบางสาย เสื้อที่เขียนว่า lyocell อาจไม่ใช่ TENCEL™ แต่เสื้อที่อ้าง TENCEL™ Lyocell ต้องเป็นไลโอเซลล์ของ Lenzing ที่ได้รับอนุญาตให้ใช้แบรนด์

ผ้าเทนเซลดีกว่าคอตตอนไหม

ไม่มีคำตอบเดียวครับ ไลโอเซลล์มักแข็งแรงตอนเปียกกว่าวิสโคส และดูดซับไอน้ำได้ดีในผลทดสอบเส้นใย แต่ฝ้ายธรรมชาติ ความหนาผ้า และการตัดเย็บต่างกันมาก การบอกว่าเทนเซลเย็นกว่าคอตตอนทุกรุ่นจึงเกินหลักฐานที่มี ควรเทียบผ้าจริงรุ่นต่อรุ่น

ทำไมบางร้านเรียกเทนเซลว่าไหมสังเคราะห์

เป็นคำตลาดที่ทำให้สับสนครับ ไลโอเซลล์เป็นเซลลูโลสจากเยื่อพืชที่ถูกสร้างใหม่ ไม่ใช่ไหมจากรังไหม และไม่ใช่เส้นใยสังเคราะห์จากปิโตรเลียม ผิวมันเรียบอาจทำให้สัมผัสคล้ายผ้ามัน แต่ทางเคมีคนละกลุ่มกับไหมและโพลีเอสเตอร์

เสื้อไลโอเซลล์ซักเครื่องได้ไหม

ซักได้ในหลายรุ่น แต่ควรใช้รอบอ่อน น้ำอุณหภูมิไม่สูงเกินฉลาก และพลิกด้านใน เพราะตอนเปียกผิวเส้นใยกลุ่มนี้เกิดไฟบริลได้ง่ายถ้าถูกับของหยาบแรงๆ ดูสัญลักษณ์บนป้ายก่อนทุกครั้ง และแยกซักกับผ้าที่มีซิปหรือตีนตุ๊กแก

ไลโอเซลล์รักษ์โลกกว่าเรยอนจริงไหม

กระบวนการไลโอเซลล์ไม่ใช้คาร์บอนไดซัลไฟด์แบบวิสโคสดั้งเดิม และผู้ผลิตอย่าง Lenzing รายงานว่าระบบปิดกู้คืน NMMO ได้สูงราว 99.8% แต่ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลของบริษัท และผลกระทบทั้งชีวิตวัตถุยังขึ้นกับแหล่งไม้ การย้อม ตัดเย็บ และการทิ้งผ้าท้ายอายุใช้งาน จึงไม่ใช่การันตีว่ารักษ์โลกทุกมิติกว่าเรยอนทุกโรงงาน

แหล่งอ้างอิง

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาพมาโครเปรียบเทียบหมึกยางที่นูนเป็นชั้นเงาอยู่บนผิวผ้า กับหมึกจมที่ซึมลงไปในเนื้อผ้าจนสัมผัสเรียบ บนเสื้อคอตตอนตัวเดียวกัน

หมึกสกรีนเสื้อ หมึกยาง vs หมึกจม ต่างกันยังไง

จะสั่งสกรีนเสื้อแบบซิลค์สกรีนทั้งที หลายคนสงสัยว่า หมึกสกรีนเสื้อ มีกี่แบบ และแต่ละแบบให้ผลต่างกันยังไง เพราะเลือกหมึกผิดประเภท ลายที่ได้อาจแข็งกระด้าง ระบายอากาศไม่ดี หรือสีจมหายไปกับเนื้อผ้าจนไม่เด่นอย่างที่ตั้งใจ คำตอบคือหมึกซิลค์สกรีนที่ใช้กันมากมี 2 กลุ่มหลัก — หมึกยางที่ลอยนูนอยู่บนผิวผ้า กับ หมึกจมที่ซึมเข้าเนื้อผ้าให้สัมผัสเนียนนุ่ม บทความนี้อธิบายความต่างของทั้งสองแบบ ข้อดี-ข้อจำกัด และแนะนำว่างานแบบไหนควรเลือกหมึกชนิดใด พร้อมราคาและขั้นต่ำงานซิลค์สกรีนจริงจากโรงงาน Anajak

ภาพมาโครเสื้อยืดคอตตอนสองตัวพับซ้อนกันให้ขอบผ้าชนกัน ตัวหนึ่งเนื้อหนาแน่น อีกตัวบางเนียน เห็นความต่างของความหนาผ้าชัดเจน

ผ้า 20s กับ 32s ต่างกันยังไง? เสื้อยืดกี่แกรมดี

ผ้า 20s กับ 32s ต่างกันยังไง? ต่างกันที่ เบอร์เส้นด้าย (yarn count) ที่ใช้ถักเสื้อเป็นหลัก — เลข 20s หมายถึงเส้นด้ายเบอร์ 20 ที่เส้นหนากว่า ทำให้ได้ผ้าหนาแน่นอยู่ทรง ส่วน 32s คือเส้นด้ายเบอร์ 32 ที่เล็กและละเอียดกว่า เนื้อผ้าจึงบางเบาและเนียนกว่า จุดต่างนี้ส่งผลตั้งแต่ความหนา น้ำหนัก ทรงเสื้อ ไปจนถึงราคาและงานที่เหมาะ หลายคนสั่งเสื้อแล้วได้เนื้อหนาเกินจนใส่ร้อน หรือบางเกินจนดูไม่มีราคา เพราะดูแค่ว่า 'กี่แกรม' โดยไม่เข้าใจว่าเบอร์เส้นด้ายกับแกรมสัมพันธ์กันอย่างไร บทความนี้อธิบายความต่างของผ้า 20s กับ 32s (รวมถึง 30s ที่อยู่ตรงกลาง) และสรุปว่าเสื้อยืดกี่แกรมเหมาะกับงานแบบไหน พร้อมสเปกจริง ราคาเริ่มต้น และความหนาแต่ละรุ่นจากโรงงาน Anajak เพื่อให้เลือกผ้าได้ตรงงานตั้งแต่ครั้งแรก

ภาพในโรงงาน มือกำลังลอกแผ่นฟิล์มลายดอกไม้สีสดออกจากเสื้อที่พับไว้ ข้างๆ มีกรอบตะแกรงและยางปาดหมึกวางอยู่

DTF กับ ซิลค์สกรีน เลือกแบบไหนดี? เทียบครบทุกมุม

จะสกรีนเสื้อทั้งที ควรเลือก DTF กับ ซิลค์สกรีน แบบไหนดี? ทั้งสองเทคนิคนิยมกันมากในไทย แต่ให้ผลลัพธ์ ราคา และความคุ้มที่ต่างกันชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อจำนวนที่สั่งและจำนวนสีของลายไม่เท่ากัน เลือกผิดอาจจ่ายแพงเกินจำเป็น หรือได้งานไม่ตรงกับที่ต้องการ บทความนี้เทียบ DTF (Direct to Film) กับ ซิลค์สกรีน (บล็อกสกรีน) ให้ครบทุกมุม ทั้งวิธีพิมพ์ ความคมชัด ความทน เนื้อผ้าที่รองรับ และราคาจริงจากโรงงาน Anajak พร้อมสรุปให้ชัดว่างานแบบไหนควรใช้เทคนิคใด เพื่อให้คุณเลือกได้ถูกตั้งแต่ก่อนสั่ง

ความคิดเห็น

ระบบความคิดเห็นจะเปิดใช้งานเร็วๆ นี้

ทักไลน์ได้ตลอดเวลา

พร้อมเริ่มผลิต
กับเราแล้วหรือยัง?

ติดต่อเราวันนี้เพื่อรับคำปรึกษาฟรีและใบเสนอราคาที่เหมาะกับคุณที่สุด

ปรึกษาฟรีใบเสนอราคาใน 24 ชม.ไม่มีขั้นต่ำ