ผ้าจูติกับผ้าปิเก้ต่างกันแค่ชื่อเรียก ส่วนใหญ่คือผ้าชนิดเดียวกัน คำว่า "จูติ" เป็นชื่อที่ร้านผ้าและโรงงานเสื้อโปโลในไทยใช้เรียกผ้าถักโครงสร้างปิเก้ (piqué) ซึ่งเป็นชื่อสากล ผ้าที่ต่างจากจูติจริงๆ คือผ้าเจอร์ซีย์หน้าเรียบแบบเสื้อยืด และรูเล็กๆ บนเสื้อโปโลก็มาจากวิธีถักแบบปิเก้ ซึ่งเป็นจุดที่ทำให้ปิเก้ต่างจากเจอร์ซีย์
ผ้าจูติคืออะไร แล้วกับผ้าปิเก้ต่างกันไหม
ผ้าจูติกับผ้าปิเก้ไม่ได้ต่างกันในเชิงโครงสร้าง ผู้ผลิตผ้าถักไทยหลายรายใช้สองชื่อนี้แทนกัน เช่น JS Knit เขียนว่า "ผ้าจูติ หรือที่เรียกว่าผ้าปิเก้, ผ้าลาคอส" และจงสถิตย์ตั้งชื่อหมวดสินค้าว่า "ผ้าปิเก้/ผ้าจูติ (Pique/Juti)" ทั้งคู่ระบุว่าเป็นผ้าถักวงกลม (circular knit) และ JS Knit บรรยายผิวผ้าว่าเป็นลายรูพรุนคล้ายตาข่าย
ที่ทำให้งงคือชื่อในตลาดไม่นิ่ง บางร้านแยก "ลายจูติ" ออกจาก "ลายลาคอสหรือข้าวหลามตัด" (Uniformthai) และยังไม่พบเอกสารยืนยันที่มาของคำว่าจูติ จึงพูดได้แค่ว่าเป็นชื่อเรียกในวงการผ้าไทย ไม่ใช่ศัพท์สิ่งทอสากล
ผ้าปิเก้คืออะไร ทำไมเสื้อโปโลมีรูเล็กๆ
ผ้าปิเก้คือผ้าถักแนวพุ่ง (weft knit) ที่สลับฝีเข็มถักปกติกับฝีเข็มทัก (tuck stitch) เป็นจังหวะ ฝีเข็มทักทำให้ผิวผ้านูนเป็นช่องเล็กๆ และเว้นที่โปร่งไว้ระหว่างห่วงด้าย รูบนเสื้อโปโลจึงเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างผ้า ไม่ใช่การเจาะทีหลังหรือผ้ามีตำหนิ
ฝีเข็มทักเกิดตอนที่เข็มรับด้ายใหม่โดยยังไม่ปล่อยห่วงเดิม ห่วงจึงค้างซ้อนกันแล้วถูกปลดพร้อมกันในรอบต่อไป เอกสารสอนของ Australian Wool Education Trust อธิบายว่าห่วงที่พูนกันนี้ทำให้รูปห่วงบิดเบี้ยว พอทำซ้ำทั้งผืนจึงเกิดลายรังผึ้ง
CottonWorks ของ Cotton Incorporated บอกว่าคำว่า piqué แปลว่าเจาะหรือทำให้เป็นรู แบบที่มีมากที่สุดในตลาดคือซิงเกิลปิเก้ ซึ่งใช้ 4 รอบป้อนด้ายต่อหนึ่งลายซ้ำ ส่วนดับเบิลปิเก้มีด้ายค้างบนเข็มมากกว่า ผ้าจึงหนากว่า
เทียบผ้าเจอร์ซีย์กับผ้าปิเก้ เรื่องลม ความยืด และความหนา
เมื่อถักจากด้ายเดียวกัน ผ้าเจอร์ซีย์ (single jersey) บางกว่าและยืดได้มากกว่าผ้าปิเก้ แต่ให้ลมผ่านน้อยกว่า เจอร์ซีย์เป็นผ้าถักพื้นฐานที่ใช้ฝีเข็มถักปกติทุกเข็มทุกรอบ หน้าผ้าเรียบ และเป็นผ้าถักที่ใช้ทำเสื้อยืดมากที่สุด
งานของ Assefa และ Govindan ในวารสาร Journal of Engineered Fibers and Fabrics ปี 2020 ถักผ้าทั้งสองแบบจากด้ายฝ้าย 100% ขนาด 19.67 เท็กซ์ (ราวเบอร์ 30) ความยาวห่วง 3.01 มม. เท่ากัน ผ้าเจอร์ซีย์ให้อากาศผ่าน 88.8 ลบ.ซม./ตร.ซม./วินาที ส่วนซิงเกิลปิเก้ได้ 122 ลบ.ซม./ตร.ซม./วินาที ปิเก้จึงให้อากาศผ่านมากกว่าราว 37%
งานของ Mishra และคณะในวารสาร Fashion and Textiles ปี 2021 วัดผ้าฝ้ายคอมเบด (combed) 100% ตามมาตรฐาน ASTM D737 / ISO 9237 พบเหมือนกันว่าปิเก้ให้ลมผ่านมากกว่า แต่เจอร์ซีย์ส่งผ่านไอน้ำได้ดีที่สุด ผู้วิจัยจึงแนะนำปิเก้สำหรับวันร้อนที่ออกแรงน้อย และเจอร์ซีย์สำหรับการออกแรงหนัก เรื่องเหงื่อยังขึ้นกับเส้นใยด้วย ดูต่อได้ใน ผ้าดรายฟิตระบายเหงื่อยังไง
เรื่องอยู่ทรงก็เกี่ยวกับโครงสร้างนี้ด้วย ในงานของ Assefa และ Govindan ผ้าซิงเกิลปิเก้หนา 0.227 มม. ส่วนเจอร์ซีย์หนา 0.188 มม. และเมื่อทดสอบด้วยน้ำหนัก 3 กก. ตามมาตรฐาน ASTM D2594 ผ้าเจอร์ซีย์ยืดตามแนวกว้างได้ 75.3% ส่วนปิเก้ยืดได้ 60.5% ผ้าปิเก้ที่หนากว่าและยืดน้อยกว่าจึงไม่แนบตัวเท่า ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่เสื้อโปโลดูอยู่ทรงกว่าเสื้อยืด
ผ้าโปโลมีกี่แบบ ชื่อจูติ TK TC CVC บอกอะไร
ผ้าโปโลในตลาดไทยแบ่งได้สองชั้น ชั้นแรกคือลายถัก เช่น จูติหรือปิเก้ ลาคอส ทริคอต และผ้าหน้าเรียบ ชั้นที่สองคือเส้นใย ซึ่งเป็นที่มาของคำต่อท้าย ชื่อเดียวอย่าง "จูติ TC" จึงบอกทั้งลายถักและเส้นใย ชื่อที่เจอบ่อยตามร้านผ้าไทย (Uniformstu, Uniformthai, Majesta, ตลาดผ้า) มีดังนี้
- จูติ TK โพลีเอสเตอร์ 100% ราคาถูก ไม่หด แต่ใช้นานมักขึ้นขุย
- จูติไมโคร โพลีเอสเตอร์ 100% ด้ายเส้นเล็กกว่า ผ้าบางและนิ่มกว่า
- จูติ TC ฝ้ายผสมโพลีเอสเตอร์ ส่วนใหญ่ระบุโพลีเอสเตอร์ 65% ฝ้าย 35%
- จูติ CVC ฝ้ายเป็นส่วนใหญ่ แต่ละร้านระบุตั้งแต่ 65% ถึง 85%
- จูติคอตตอน ฝ้าย 100% นุ่ม ซับเหงื่อดี แต่ยับและหดง่ายกว่า
ตัวเลขไม่ตรงกันระหว่างร้านเกิดขึ้นจริง Uniformthai ระบุผ้า TC เป็นฝ้าย 65% โพลีเอสเตอร์ 35% กลับกับร้านอื่น จึงควรขอเปอร์เซ็นต์เส้นใยและน้ำหนักผ้าเป็นตัวเลข แม้แต่ในหมวดเดียวกันของจงสถิตย์ รุ่น P301 ระบุ 180 gsm ส่วน P348G ระบุ 270 gsm (หน้าสินค้า ต.ค. 2026) หนักกว่ากันราว 50% เรื่องเบอร์ด้ายกับน้ำหนักผ้าอ่านต่อได้ใน ผ้า 20s กับ 32s ต่างกันยังไง
ถ้ายังลังเลว่าทีมควรใส่โปโลหรือเสื้อยืดตั้งแต่แรก ดูบท เสื้อบริษัท เลือกเสื้อยืดหรือโปโลดี
จากเสื้อเทนนิส L.12.12 ถึงผ้าโปโลวันนี้
ประวัติเสื้อโปโล Lacoste ผูกกับผ้าปิเก้ตั้งแต่รุ่นแรก ปี 1933 (พ.ศ. 2476) René Lacoste นักเทนนิสชาวฝรั่งเศส ร่วมกับ André Gillier ตั้งบริษัทและออกเสื้อแขนสั้นชื่อ L.12.12 จากผ้าฝ้ายถักแบบ petit piqué ตามเว็บไซต์ Lacoste และเว็บไซต์ทางการของรายการเทนนิส Roland-Garros โดย Lacoste ถอดชื่อรุ่นว่า L คือ Lacoste เลข 1 คือผ้า petit piqué เลข 2 คือแขนสั้น และ 12 คือหมายเลขต้นแบบตัวสุดท้าย
ใครคิดผ้านี้ยังเล่าไม่ตรงกัน Roland-Garros เขียนว่า Gillier เป็นผู้คิดค้นผ้า petit piqué ส่วน Lacoste เขียนว่าแบรนด์พัฒนาขึ้นเอง ทุกวันนี้ผ้าจูติหลายรุ่นที่ JS Knit และจงสถิตย์ขายเป็นโพลีเอสเตอร์ 100% แต่ลายรังผึ้งยังมาจากฝีเข็มทักแบบเดียวกับเสื้อรุ่นแรก
คำถามที่พบบ่อย
ผ้าจูติกับผ้าลาคอสคือผ้าชนิดเดียวกันหรือเปล่า
ส่วนใหญ่เป็นผ้าเดียวกัน JS Knit และเว็บตลาดผ้าใช้ชื่อผ้าจูติ ผ้าปิเก้ และผ้าลาคอสแทนกันสำหรับผ้าถักลายรูพรุน แต่บางร้าน เช่น Uniformthai แยกลายจูติกับลายลาคอสหรือข้าวหลามตัดเป็นคนละลาย ถ้าต้องการลายที่แน่นอนให้ขอดูผ้าตัวอย่างก่อนสั่ง
ผ้าจูติ TK กับจูติ TC ต่างกันตรงไหน
ลายถักเหมือนกัน ต่างกันที่เส้นใย จูติ TK เป็นโพลีเอสเตอร์ 100% ราคาถูก ไม่หด แต่หลายร้านเตือนว่าใช้นานแล้วขึ้นขุย ส่วนจูติ TC ผสมฝ้าย ร้านส่วนใหญ่ระบุโพลีเอสเตอร์ 65% ฝ้าย 35% ใส่นุ่มกว่า แต่สัดส่วนจริงแต่ละร้านไม่ตรงกัน จึงควรขอเปอร์เซ็นต์เส้นใยเป็นตัวเลข
เสื้อโปโลผ้าปิเก้ระบายอากาศดีกว่าเสื้อยืดจริงไหม
ถ้าวัดที่ลมผ่าน คำตอบคือจริง ในงานวิจัยของ Assefa และ Govindan (2020) ที่ใช้ด้ายฝ้ายเดียวกัน ผ้าซิงเกิลปิเก้ให้อากาศผ่าน 122 ลบ.ซม./ตร.ซม./วินาที ส่วนผ้าเจอร์ซีย์ได้ 88.8 ลบ.ซม./ตร.ซม./วินาที แต่ถ้าวัดที่ไอน้ำหรือเหงื่อระเหย งานวิจัยของ Mishra และคณะ (2021) พบว่าผ้าเจอร์ซีย์ที่บางกว่าทำได้ดีกว่า
แหล่งอ้างอิง
- Assefa, A. & Govindan, N. (2020). Physical properties of single jersey derivative knitted cotton fabric with tuck and miss stitches. Journal of Engineered Fibers and Fabrics, 15. https://doi.org/10.1177/1558925020928532
- Mishra, R. และคณะ (2021). Thermo physiological comfort of single jersey knitted fabric derivatives. Fashion and Textiles. https://link.springer.com/article/10.1186/s40691-021-00266-5
- CottonWorks (Cotton Incorporated), Single & Double Knits https://cottonworks.com/learning-hub/knitting/single-and-double-knits/
- Australian Wool Education Trust, Machine Knitting https://www.woolwise.com/wp-content/uploads/2017/07/WOOL-482-582-12-T-12.pdf
- Lacoste Thailand, The polo shirt, the story of a stroke of genius https://lacoste.co.th/blogs/news/lacoste-inventor-of-the-polo-shirt
- Roland-Garros, Did somebody say icon? (3): René Lacoste https://www.rolandgarros.com/en-us/article/lifestyle-icon-rene-lacoste
- JS Knit, ผ้าจูติ ผ้าปิเก้ https://www.jsknitfabric.com/th/product-category/pique-fabric/
- จงสถิตย์, ผ้าปิเก้/ผ้าจูติ (Pique/Juti) https://www.jongstit.com/th/fabric/circular-knit-fabric/pique-juti
- Uniformthai, Knitted Fabric: เนื้อผ้าสำหรับเสื้อโปโล https://www.uniformthai.com/knitted-fabric/
- Uniformstu, เสื้อโปโล: ชนิดของผ้า https://www.uniformstu.com/polo/fabric/
- ตลาดผ้า, ผ้าโปโล ผ้าจูติ ผ้าปีเก้ เป็นยังไง https://www.taladpha.com/article/polo-fabric
- Majesta, เนื้อผ้าเสื้อโปโล https://majestaclothes.com/fabric-type/
