ถ้าจะทำแบรนด์เสื้อ ให้เริ่มจากการตรวจค้นชื่อและโลโก้ในฐานข้อมูลของกรมทรัพย์สินทางปัญญา แล้วยื่นคำขอจดเครื่องหมายการค้าในจำพวก 25 พร้อมระบุรายการสินค้าให้ชัด เช่น เสื้อยืด เสื้อเชิ้ต หมวก ถ้าไม่จด แบรนด์จะฟ้องคนที่ลอกชื่อไปใช้ในฐานละเมิดเครื่องหมายการค้าไม่ได้
จำพวก 25 คืออะไร ครอบคลุมเสื้อแบบไหนบ้าง
เครื่องหมายการค้าจำพวก 25 คือกลุ่มสินค้าในระบบจำแนกระหว่างประเทศ (Nice Classification) ที่องค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) ดูแล และไทยใช้ระบบนี้แบ่งจำพวกสินค้าเวลายื่นจด หัวข้อของจำพวกนี้คือ "Clothing, footwear, headwear" หรือเสื้อผ้า รองเท้า และหมวก ในรายการสินค้ามีเสื้อยืด (tee-shirts) เสื้อเชิ้ต เสื้อสเวตเตอร์ แจ็กเก็ต กางเกง กระโปรง ถุงเท้า ผ้าพันคอ และถุงมืออยู่ด้วย (ฉบับ 13-2026 ใช้ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2026)
คำอธิบายของจำพวก 25 ยังรวมส่วนประกอบของเสื้อผ้า เช่น ปกเสื้อ กระเป๋าเสื้อ ซับในสำเร็จรูป รวมถึงชุดกีฬาอย่างเสื้อกล้ามกีฬาและชุดปั่นจักรยาน และชุดแฟนซี แบรนด์ที่ทำทั้งเสื้อยืด หมวก และเสื้อทีมกีฬา จึงยื่นในจำพวกเดียวได้
บางอย่างที่ดูเหมือนเสื้อผ้าแต่ ไม่อยู่ในจำพวก 25 ซึ่งควรรู้ก่อนเขียนรายการสินค้า:
- ซิป กระดุมแบบตะขอ หัวเข็มขัด และริบบิ้น อยู่จำพวก 26
- เสื้อผ้าสัตว์เลี้ยงอยู่จำพวก 18 ถ้าแบรนด์ทำเสื้อหมาแมวด้วยต้องยื่นแยก
- หมวกนิรภัยและชุดกันไฟอยู่จำพวก 9 ชุดผ่าตัดอยู่จำพวก 10
- ผ้าเช็ดหน้าผ้าอยู่จำพวก 24 ส่วนเสื้อผ้าตุ๊กตาอยู่จำพวก 28
ต้องจดจำพวก 35 ด้วยไหม
จำพวก 35 เป็นจำพวกบริการด้านโฆษณาและการบริหารธุรกิจ ซึ่งรวมบริการรวบรวมสินค้าหลายชนิดมาไว้ให้ลูกค้าเลือกซื้อ (ไม่รวมการขนส่ง) หรือก็คือบริการแบบร้านค้าปลีกและค้าส่ง จำพวก 25 คุ้มครองชื่อที่ติดอยู่บนตัวสินค้า ส่วนจำพวก 35 คุ้มครองชื่อที่ใช้เป็นชื่อร้าน
แบรนด์ที่ผลิตเสื้อของตัวเองแล้วติดป้ายขาย ควรเริ่มจากจำพวก 25 ถ้าชื่อนั้นจะกลายเป็นชื่อร้านหรือร้านออนไลน์ที่ขายสินค้าหลายอย่าง รวมถึงของแบรนด์อื่น จำพวก 35 จะเริ่มมีความหมาย กฎหมายเครื่องหมายการค้าของไทย (มาตรา 9) ให้ยื่นคำขอเดียวครอบคลุมหลายจำพวกได้ แต่ต้องระบุรายการสินค้าหรือบริการให้ชัดทุกรายการ ถ้าไม่แน่ใจว่ารายการไหนอยู่จำพวกใด ค่อยถามเจ้าหน้าที่กรมหรือผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพย์สินทางปัญญาก่อนยื่น
ตรวจค้นเครื่องหมายการค้าก่อนยื่น ดูอะไรบ้าง
การตรวจค้นเครื่องหมายการค้า คือการเช็กว่ามีคนจดหรือยื่นขอจดชื่อหรือโลโก้ที่เหมือนหรือคล้ายของเราไว้แล้วหรือยัง ขั้นนี้สำคัญที่สุด เพราะมาตรา 6 ของพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 วางเงื่อนไขไว้ว่าเครื่องหมายที่จดได้ต้อง ไม่เหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายที่คนอื่นจดไว้แล้ว ส่วนมาตรา 13 ห้ามนายทะเบียนรับจดเครื่องหมายที่เหมือนของคนอื่น ทั้งในจำพวกเดียวกันและในสินค้าต่างจำพวกที่มีลักษณะอย่างเดียวกัน และห้ามรับจดเครื่องหมายที่คล้ายจนประชาชนอาจสับสนเรื่องเจ้าของหรือแหล่งที่มาของสินค้า
สิ่งที่ควรตรวจในฐานข้อมูลเครื่องหมายการค้าของกรมทรัพย์สินทางปัญญา:
- ชื่อที่สะกดตรงกัน ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
- ชื่อที่เสียงคล้ายหรือสะกดต่างกันนิดเดียว เพราะการพิจารณาความคล้ายไม่ได้ดูแค่ตัวสะกด แต่ดูว่าคนทั่วไปจะสับสนหรือไม่
- โลโก้ที่รูปร่างหรือองค์ประกอบใกล้เคียงกัน โดยเฉพาะเมื่อโลโก้เป็นรูปสัตว์ ใบไม้ หรือตัวอักษรย่อ ซึ่งมีคนใช้กันมาก
- สถานะของคำขอ มาตรา 20 กำหนดว่าถ้ามีหลายคนยื่นเครื่องหมายที่เหมือนหรือคล้ายกัน นายทะเบียนจะพิจารณาคำขอที่ยื่นก่อน ดังนั้นคำขอที่ยังรอพิจารณาอยู่ก็เป็นอุปสรรคได้
การตรวจค้นเองเป็นแค่ด่านแรก ผลสุดท้ายขึ้นกับการพิจารณาของนายทะเบียน ถ้าเจอชื่อที่ใกล้เคียงมาก การเปลี่ยนชื่อตั้งแต่ตอนนี้ถูกกว่าเปลี่ยนหลังพิมพ์ป้ายคอและสกรีนเสื้อล็อตแรกไปแล้วมาก
ตั้งชื่อแบรนด์เสื้อยังไงให้จดได้
ชื่อแบรนด์ที่จดได้ต้องมี ลักษณะบ่งเฉพาะ คือทำให้คนแยกได้ว่าเสื้อแบรนด์นี้ต่างจากเสื้อแบรนด์อื่น มาตรา 7 ยกตัวอย่างสิ่งที่ถือว่ามีลักษณะบ่งเฉพาะ เช่น คำประดิษฐ์ ตัวอักษรหรือตัวเลขที่ประดิษฐ์ ภาพประดิษฐ์ และคำที่ไม่ได้บรรยายคุณสมบัติหรือลักษณะของสินค้าโดยตรง
ปัญหาที่เจอบ่อยกับแบรนด์เสื้อคือชื่อที่บอกตรงๆ ว่าสินค้าคืออะไร เช่น ชื่อที่แปลว่า "เสื้อยืดคอตตอนนุ่ม" หรือ "เสื้อยืดพรีเมียม" ชื่อแนวนี้อาจถูกมองว่าไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะ เพราะเป็นคำที่ร้านไหนก็ต้องใช้บรรยายสินค้า มาตรา 7 เปิดช่องไว้ว่าเครื่องหมายแบบนี้อาจจดได้ถ้าพิสูจน์ว่าใช้แพร่หลายจนคนรู้จักแล้วตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด แต่สำหรับแบรนด์ใหม่ การเลือกคำประดิษฐ์หรือคำที่ไม่เกี่ยวกับเสื้อผ้าโดยตรงตั้งแต่แรกเป็นทางที่ง่ายกว่ามาก
นอกจากนี้ มาตรา 8 ห้ามจดเครื่องหมายบางประเภทเลย เช่น ตราแผ่นดิน ธงชาติ พระปรมาภิไธยและพระบรมฉายาลักษณ์ ธงชาติต่างประเทศ เครื่องหมายกาชาด เครื่องหมายที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรม เครื่องหมายที่เหมือนหรือคล้ายเครื่องหมายที่มีชื่อเสียงแพร่หลาย และสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ที่ได้รับความคุ้มครอง ชื่อที่ล้อแบรนด์ดังจึงเสี่ยงทั้งถูกปฏิเสธและถูกฟ้อง
อีกข้อหนึ่ง: ถ้าจดเครื่องหมายโดยไม่จำกัดสี มาตรา 45 ให้ถือว่าจดไว้ทุกสี โลโก้ที่ต้องสลับสีตามสีเสื้อจึงไม่ต้องจดแยกทีละสี
ขั้นตอนหลังยื่นคำขอจนได้ทะเบียน
ขั้นตอนจดเครื่องหมายการค้า หลังยื่นคำขอ มีกรอบเวลาตามกฎหมายที่ควรรู้ ทั้งหมดนี้มาจากพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 ที่แก้ไขโดยฉบับที่ 3 พ.ศ. 2559
- นายทะเบียนตรวจคำขอ ดูลักษณะบ่งเฉพาะ ลักษณะต้องห้าม และความเหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายที่จดแล้ว
- ประกาศโฆษณา เมื่อนายทะเบียนเห็นว่ารับจดได้ จะสั่งให้ประกาศโฆษณาคำขอ (มาตรา 29)
- ช่วงเปิดให้คัดค้าน 60 วัน นับจากวันประกาศโฆษณา ใครเห็นว่าตัวเองมีสิทธิดีกว่ายื่นคำคัดค้านได้ (มาตรา 35) ถ้ามีคนคัดค้าน ผู้ยื่นคำขอต้องยื่นคำโต้แย้งภายใน 60 วันนับจากได้รับสำเนาคำคัดค้าน ไม่เช่นนั้นถือว่าละทิ้งคำขอ (มาตรา 36)
- ชำระค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนภายใน 60 วัน นับจากได้รับหนังสือแจ้งคำสั่งให้รับจดทะเบียน ถ้าไม่จ่ายในเวลาที่กำหนด ถือว่าละทิ้งคำขอ (มาตรา 40) ขั้นนี้มีคนพลาดบ่อย เพราะคิดว่ายื่นคำขอแล้วจะได้ทะเบียนเลย
- ได้ทะเบียนโดยนับย้อนไปที่วันยื่นคำขอ กฎหมายให้ถือว่าวันยื่นคำขอเป็นวันจดทะเบียน (มาตรา 42) และนายทะเบียนออกหนังสือสำคัญการจดทะเบียนให้ (มาตรา 43)
ค่าธรรมเนียมจ่าย 2 รอบ คือตอนยื่นคำขอ และตอนได้รับคำสั่งให้รับจดทะเบียน จำนวนเงินคิดตามจำนวนรายการสินค้าในแต่ละจำพวก ตัวเลขและช่องทางยื่นอาจปรับได้ ดูอัตราล่าสุดที่เว็บไซต์กรมทรัพย์สินทางปัญญา (ipthailand.go.th) ก่อนยื่นทุกครั้ง
จดแล้วคุ้มครองกี่ปี ต้องดูแลต่ออย่างไร
เครื่องหมายการค้าที่จดแล้วคุ้มครอง 10 ปี นับจากวันจดทะเบียน ซึ่งก็คือวันยื่นคำขอ (มาตรา 53) และต่ออายุได้ครั้งละ 10 ปีไม่จำกัดจำนวนครั้ง (มาตรา 55)
ตามตัวบทมาตรา 54 ต้องยื่นต่ออายุและจ่ายค่าธรรมเนียมภายใน 3 เดือนก่อนวันสิ้นอายุ ถ้าพลาด ยังยื่นได้ภายใน 6 เดือนหลังสิ้นอายุ แต่ต้องจ่ายเพิ่มอีกร้อยละ 20 ของค่าต่ออายุ ถ้าเลยช่วงนี้ไปแล้ว มาตรา 56 ให้ถือว่าทะเบียนถูกเพิกถอน
เรื่องที่แบรนด์เล็กมักลืมคือ ต้องใช้เครื่องหมายจริง มาตรา 63 เปิดให้ผู้มีส่วนได้เสียหรือนายทะเบียนขอให้เพิกถอนทะเบียนได้ ถ้าไม่ได้ใช้เครื่องหมายกับสินค้าที่จดไว้โดยสุจริตเลยในช่วง 3 ปีก่อนมีการร้องขอ เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าไม่ได้ใช้เพราะมีพฤติการณ์พิเศษทางการค้า ไม่ใช่เพราะตั้งใจเลิกใช้ การจดรายการสินค้าไว้กว้างๆ เผื่ออนาคตจึงไม่ได้ปลอดภัยเสมอไป
ไม่จดเครื่องหมายการค้า เสี่ยงอะไร
แบรนด์เสื้อที่ไม่จดเครื่องหมายการค้า ฟ้องคนที่เอาชื่อไปใช้ในฐานละเมิดเครื่องหมายการค้าเพื่อห้ามใช้หรือเรียกค่าเสียหายไม่ได้ มาตรา 46 เหลือช่องทางไว้แค่การฟ้องคนที่เอาสินค้าของตัวเองไปลวงขายว่าเป็นสินค้าของเจ้าของเครื่องหมาย ซึ่งต้องพิสูจน์มากกว่า
ความเสี่ยงที่หนักกว่าคือคนอื่นอาจยื่นจดชื่อเดียวกันก่อน เพราะระบบพิจารณาคำขอที่ยื่นก่อน (มาตรา 20) แบรนด์ที่ขายมาก่อนแต่ยังไม่ได้จดอาจต้องไปคัดค้านหรือร้องขอเพิกถอน ซึ่งเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย หรือแย่กว่านั้นคือต้องเปลี่ยนชื่อ ทิ้งป้ายคอ ถุง และเพจที่สร้างมาแล้ว
เครื่องหมายการค้ากับลิขสิทธิ์ลายเสื้อเป็นสิทธิคนละเรื่องกัน เครื่องหมายการค้าคุ้มครองชื่อและโลโก้ที่ใช้บอกว่าเสื้อมาจากใคร และต้องยื่นจด ส่วนลิขสิทธิ์คุ้มครองตัวงานออกแบบลายสกรีน รายละเอียดเรื่องลายที่สกรีนได้และไม่ได้อยู่ในบทความ สกรีนลายการ์ตูน โลโก้ ลิขสิทธิ์ อะไรทำได้ไม่ได้ ส่วนภาพรวมการเริ่มทำแบรนด์ตั้งแต่ตั้งคอนเซปต์จนผลิตล็อตแรก อ่านได้ใน คู่มือทำแบรนด์เสื้อสำหรับมือใหม่
คำถามที่พบบ่อย
ทำแบรนด์เสื้อยืดขายออนไลน์ ต้องจดเครื่องหมายการค้าจำพวกไหน
เริ่มจากจำพวก 25 ซึ่งเป็นจำพวกของเสื้อผ้า รองเท้า และหมวก และมีเสื้อยืดอยู่ในรายการสินค้า ถ้าชื่อนั้นใช้เป็นชื่อร้านที่รวบรวมสินค้าหลายอย่างมาขายด้วย ให้พิจารณาจำพวก 35 ซึ่งครอบคลุมบริการค้าปลีก ยื่นรวมในคำขอเดียวได้ แต่ต้องระบุรายการให้ชัด
ยังไม่ได้จดชื่อแบรนด์ แต่ขายเสื้อมาก่อนแล้ว ถ้ามีคนอื่นมาจดชื่อเดียวกันจะทำอย่างไร
ถ้าคำขอของอีกฝ่ายยังอยู่ในช่วงประกาศโฆษณา ยื่นคำคัดค้านได้ภายใน 60 วันนับจากวันประกาศ ถ้าจดสำเร็จไปแล้ว อาจต้องใช้ช่องทางขอเพิกถอน ซึ่งต้องมีหลักฐานการใช้มาก่อนโดยสุจริต เรื่องแบบนี้ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย และควรยื่นจดของตัวเองโดยเร็ว
จดโลโก้แบรนด์เสื้อเป็นขาวดำ ใช้สกรีนสีอื่นได้ไหม
ได้ มาตรา 45 ของพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้ากำหนดว่าเครื่องหมายที่จดโดยไม่จำกัดสี ให้ถือว่าจดไว้ทุกสี ถ้าโลโก้ต้องเปลี่ยนสีตามสีเสื้อ การจดแบบไม่จำกัดสีจึงยืดหยุ่นกว่า
จดเครื่องหมายการค้าแล้วต้องต่ออายุเมื่อไหร่
ทะเบียนคุ้มครอง 10 ปีนับจากวันยื่นคำขอ ตัวบทมาตรา 54 กำหนดให้ยื่นต่ออายุภายใน 3 เดือนก่อนวันสิ้นอายุ ถ้าพลาดยังยื่นได้ภายใน 6 เดือนหลังสิ้นอายุ โดยจ่ายเพิ่มร้อยละ 20 ของค่าต่ออายุ ถ้าเลยจากนั้นไปทะเบียนจะสิ้นผล
ตั้งชื่อแบรนด์ว่า "Soft Cotton" สำหรับเสื้อยืดคอตตอน จดได้ไหม
เสี่ยงที่จะถูกปฏิเสธ เพราะเป็นคำที่บรรยายลักษณะของสินค้าโดยตรง จึงอาจไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะตามมาตรา 7 คำประดิษฐ์หรือคำที่ไม่เกี่ยวกับเสื้อผ้าโดยตรงจดได้ง่ายกว่ามาก ผลสุดท้ายขึ้นกับการพิจารณาของนายทะเบียน
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ก่อนยื่นจริงควรตรวจเงื่อนไขและค่าธรรมเนียมล่าสุดกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา
แหล่งอ้างอิง
- WIPO Nice Classification (13-2026) จำพวก 25: Clothing, footwear, headwear
- WIPO Nice Classification (13-2026) จำพวก 35
- พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า ส่วนที่ 1 การขอจดทะเบียน (มาตรา 6–28 ทวิ)
- พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า ส่วนที่ 2 การรับจดทะเบียนและผล (มาตรา 29–47)
- พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า ส่วนที่ 4 การต่ออายุและการเพิกถอน (มาตรา 53–67)
- WIPO Lex: Trademarks Act (No. 3) B.E. 2559 (2016) ของไทย





