ภาษีเสื้อผ้าสหรัฐรอบใหม่ผูกกับการซื้อฝ้ายอเมริกา โดยกระทรวงเกษตรสหรัฐ (USDA) ประกาศเมื่อ 16 ต.ค. 2569 ว่ากำลังออกแบบกลไกที่ให้สิทธิพิเศษทางภาษีกับเสื้อผ้าที่ผลิตด้วยฝ้ายและวัตถุดิบสิ่งทอจากสหรัฐ เริ่มปี 2570 (ค.ศ. 2027) แต่เปิดให้แค่ 4 ประเทศ คือ บังกลาเทศ อินโดนีเซีย กัมพูชา และมาเลเซีย ไทยไม่อยู่ในรายชื่อ และเอกสารทางการไม่ได้อธิบายเหตุผลไว้ตรงๆ
กลไกฝ้ายแลกภาษีของสหรัฐ คืออะไร
กลไกฝ้ายแลกภาษีของสหรัฐคือโควตาภาษี (Tariff-Rate Quota หรือ TRQ) ที่ให้เสื้อผ้าจำนวนหนึ่งจาก 4 ประเทศเข้าสหรัฐโดยไม่ต้องเสียภาษีตามมาตรา 301 รอบล่าสุด แลกกับการที่ประเทศนั้นนำเข้าฝ้ายและวัตถุดิบสิ่งทอจากสหรัฐ ยิ่งซื้อของอเมริกามาก ก็ยิ่งได้โควตาส่งเสื้อผ้าเข้าแบบไม่โดนภาษีส่วนนี้
ที่มาของเรื่องเริ่มจากประกาศของผู้แทนการค้าสหรัฐ (USTR) ที่ลงราชกิจจานุเบกษาสหรัฐ (Federal Register) เมื่อ 28 ก.ค. 2569 หลังไต่สวนตามมาตรา 301 เรื่องการห้ามนำเข้าสินค้าจากแรงงานบังคับใน 60 เขตเศรษฐกิจ ประกาศนี้สั่งให้ตั้ง TRQ สำหรับ 4 ประเทศ "เมื่อทำได้" มีอายุเริ่มต้น 3 ปี และระหว่างที่ยังไม่ตั้ง เสื้อผ้าจาก 4 ประเทศนี้ยังต้องเสียภาษีมาตรา 301 ตามปกติ
ส่วนประกาศของ USDA เมื่อ 16 ต.ค. คือการบอกว่าใครจะเป็นคนดูแล หน่วยงานบริการการเกษตรต่างประเทศ (Foreign Agricultural Service หรือ FAS) จะรับหน้าที่ตรวจยืนยันว่าแต่ละประเทศซื้อฝ้ายสหรัฐจริง เพื่อใช้แลกสิทธิพิเศษทางภาษี ทั้งหมดอยู่ใต้แผนใหญ่ชื่อ Great American Cotton Plan ที่ USDA เปิดตัวเมื่อ พ.ค. 2569 เพื่อฟื้นการส่งออกฝ้ายของสหรัฐ
กลไกฝ้ายแลกภาษียังไม่เริ่ม และยังไม่มีตัวเลขสำคัญ
ณ ต้น พ.ย. 2569 กลไกฝ้ายแลกภาษียังเป็นแค่แผนที่กำลังออกแบบ ไม่ใช่โครงการที่ใช้งานได้ ตามคำแถลงของ USDA กลไกนี้จะเริ่มในปี 2570 และ USTR ยังต้องออกประกาศอีกฉบับเพื่อกำหนดรายละเอียดและวันมีผล
ตัวเลขที่ผู้ส่งออกอยากรู้ที่สุดยังไม่มีการเปิดเผยเลย ทั้งต้องใช้ฝ้ายสหรัฐกี่เปอร์เซ็นต์ในเสื้อหนึ่งตัวถึงจะเข้าเกณฑ์ แต่ละประเทศได้โควตาเท่าไหร่ สินค้าประเภทไหนบ้างที่ครอบคลุม และจะตรวจย้อนต้นทางวัตถุดิบยังไง รายงานของสำนักกฎหมายการค้า Sandler, Travis & Rosenberg (STR) เมื่อ 23 ต.ค. 2569 ก็ยังไม่มีตัวเลขเหล่านี้ ใครที่อ่านเจอตัวเลขอัตราภาษีพิเศษหรือเกณฑ์ฝ้ายที่แน่นอนตอนนี้ ควรถามกลับว่ามาจากประกาศฉบับไหน
ทำไมไม่มีชื่อไทยในรายชื่อ 4 ประเทศ
ประกาศของ USTR และ USDA ไม่ได้ให้เหตุผลว่าทำไมเลือกบังกลาเทศ อินโดนีเซีย กัมพูชา และมาเลเซีย แล้วไม่เลือกไทย สิ่งที่บอกได้จากเอกสารคือ 4 ประเทศนี้มีเงื่อนไขบางอย่างที่ไทยไม่มี
ข้อแรก อินโดนีเซียและบังกลาเทศมีข้อตกลงเรื่องฝ้ายกับสหรัฐอยู่ก่อนแล้ว ตามแผน Great American Cotton Plan ที่ STR สรุปไว้ อินโดนีเซียตกลงในข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนว่าจะสนับสนุนการนำเข้าฝ้ายสหรัฐ อย่างน้อย 163,000 เมตริกตันต่อปี เป็นเวลา 5 ปี ส่วนบังกลาเทศจะได้ลดภาษีเสื้อผ้าที่ผลิตด้วยฝ้ายและวัตถุดิบสิ่งทอจากสหรัฐ
ข้อสอง ไทยกับ 4 ประเทศนี้ถูกจัดอยู่คนละกลุ่มในประกาศมาตรา 301 เดียวกัน ประเทศที่มีกฎห้ามนำเข้าสินค้าจากแรงงานบังคับ รับปากว่าจะมีผ่านข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือมีกฎบางส่วนที่ได้ผลคล้ายกัน เสียภาษีมาตรา 301 ที่ 10% ส่วนประเทศอื่นเสีย 12.5% ประกาศของ USTR ระบุให้สินค้าไทยเสียภาษีมาตรา 301 ที่ 12.5% ยกเว้นสินค้าในบัญชีแนบท้าย มีผลกับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 24 ก.ค. 2569 ส่วนบังกลาเทศ กัมพูชา อินโดนีเซีย และมาเลเซียอยู่ในกลุ่ม 10% หนังสือพิมพ์ The Nation รายงานเมื่อ 24 ก.ค. 2569 ว่าเสื้อผ้าและสิ่งทอไทยอยู่ในขอบเขตภาษี 12.5% นี้ และไทยไม่ได้อยู่ในกลไกโควตาสิ่งทอ
ทั้งสองข้อเป็นข้อเท็จจริงที่อยู่คู่กัน แต่ไม่มีเอกสารฉบับไหนบอกว่านี่คือเหตุผลที่ตัดไทยออก
4 ประเทศคู่แข่งได้อะไร และผู้ผลิตเสื้อไทยควรดูอะไร
สำหรับบังกลาเทศ อินโดนีเซีย กัมพูชา และมาเลเซีย กลไกโควตาฝ้ายของสหรัฐเปิดทางให้เสื้อผ้าบางส่วนหลุดจากภาษีมาตรา 301 ได้ ถ้าโรงงานเปลี่ยนมาใช้ฝ้ายหรือผ้าจากสหรัฐ แต่จะคุ้มแค่ไหนยังคำนวณไม่ได้ เพราะยังไม่รู้ขนาดโควตาและเกณฑ์วัตถุดิบ สภาองค์กรสิ่งทอแห่งชาติของสหรัฐ (NCTO) เองก็ออกแถลงการณ์แสดงความกังวลต่อกลไกนี้ตั้งแต่ช่วงที่ USTR ประกาศ
ฝั่งไทย สหรัฐเป็นตลาดส่งออกสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มอันดับ 1 ของไทยในรายงานรายเดือนของสถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ เช่น รายงานเดือน มิ.ย. 2568 ที่ระบุว่าส่งออกเครื่องนุ่งห่มไทยไปสหรัฐช่วง ม.ค.-มิ.ย. 2568 เพิ่มขึ้นร้อยละ 18.3 จากช่วงเดียวกันของปีก่อน การที่คู่แข่งในตลาดเดียวกันอาจได้ช่องภาษีที่ไทยไม่ได้ จึงเป็นเรื่องที่ผู้ผลิตไทยควรตามต่อ แต่ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลพอจะประเมินว่าไทยจะเสียออร์เดอร์เท่าไหร่
บทความความเห็นของ Gregory P Tosi ใน Bangkok Post เมื่อ 31 ต.ค. 2569 ใช้เรื่องนี้ชี้ว่าไทยควรมีนโยบายสิ่งทอที่ชัด แทนการแข่งด้วยค่าแรงถูก เช่น ลงทุนผ้าเทคนิค การย้อมที่ยั่งยืน ระบบอัตโนมัติ และต้นน้ำอย่างเส้นใยกับผ้าผืน ข้อเสนอนี้เป็นความเห็นของผู้เขียน ไม่ใช่นโยบายของรัฐ
สิ่งที่ควรเฝ้าดูต่อจากนี้มี 3 อย่าง
- ประกาศของ USTR ที่จะกำหนดขนาดโควตา เกณฑ์ฝ้ายสหรัฐ และวันเริ่มจริงของ TRQ
- ความคืบหน้าการเจรจาการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐ ว่าจะมีเรื่องฝ้ายหรือสิ่งทอเข้ามาหรือไม่
- ราคาฝ้ายและผ้าผืนในตลาดโลก ซึ่งกระทบต้นทุนเสื้อทุกตัว เรื่องนี้เคยเล่าไว้ใน ฝ้ายโลกตึงตัว ราคาผ้าฝ้ายขึ้น กระทบคนทำเสื้อยังไง
สำหรับร้านและแบรนด์เสื้อที่ขายในประเทศ ข่าวนี้ยังไม่กระทบราคาเสื้อหรือค่าสกรีนในไทยโดยตรง เพราะเป็นภาษีขาเข้าสหรัฐ ส่วนภาษีที่กระทบเสื้อนำเข้าราคาถูกในไทยเป็นอีกเรื่องหนึ่ง อ่านได้ที่ ภาษีนำเข้าบาทแรก ทำเสื้อหลักร้อยจากแอปจีนแพงขึ้นจริงไหม
คำถามที่พบบ่อย
สหรัฐจะลดภาษีเสื้อผ้าให้ประเทศที่ซื้อฝ้ายอเมริกาเท่าไหร่
ยังไม่มีตัวเลข ณ ต้น พ.ย. 2569 ทั้ง USDA และ USTR ยังไม่ประกาศขนาดโควตา เกณฑ์สัดส่วนฝ้ายสหรัฐ หรือสินค้าที่ครอบคลุม ที่รู้คือโควตานี้จะให้เสื้อผ้าจำนวนหนึ่งเข้าสหรัฐโดยไม่เสียภาษีมาตรา 301 รอบล่าสุด และกลไกจะเริ่มปี 2570 รายละเอียดต้องรอประกาศของ USTR อีกฉบับ
ทำไมไทยไม่ได้สิทธิ์ลดภาษีเสื้อผ้าแบบบังกลาเทศหรือกัมพูชา
เอกสารของ USTR และ USDA ไม่ได้ให้เหตุผลไว้ ที่เห็นได้คือ อินโดนีเซียกับบังกลาเทศมีข้อตกลงเรื่องฝ้ายกับสหรัฐอยู่ก่อน และในประกาศมาตรา 301 เดือน ก.ค. 2569 ทั้ง 4 ประเทศอยู่กลุ่มภาษี 10% ส่วนไทยอยู่กลุ่ม 12.5% แต่ไม่มีเอกสารยืนยันว่านี่คือสาเหตุที่ไม่มีชื่อไทย
กลไกฝ้ายแลกภาษีนี้มีผลแล้วหรือยัง
ยังไม่มีผล USDA ระบุว่าหน่วยงาน FAS กำลังออกแบบกลไกและจะเริ่มในปี 2570 ส่วน USTR ต้องออกประกาศกำหนดโควตาและวันมีผลก่อน ระหว่างนี้เสื้อผ้าจาก 4 ประเทศยังเสียภาษีมาตรา 301 ที่ 10% และเสื้อผ้าจากไทยเสียที่ 12.5% ตามประกาศเดือน ก.ค. 2569
ข่าวนี้ทำให้ค่าสกรีนเสื้อหรือราคาเสื้อเปล่าในไทยแพงขึ้นไหม
ไม่กระทบโดยตรง เพราะเป็นภาษีที่สหรัฐเก็บกับสินค้าที่นำเข้าไปขายในสหรัฐ คนที่ได้ผลก่อนคือโรงงานที่ส่งออกเสื้อผ้าไปอเมริกา ส่วนต้นทุนเสื้อในไทยขึ้นกับราคาฝ้ายและผ้าในตลาดโลกมากกว่า ถ้ากลไกนี้ทำให้ความต้องการฝ้ายสหรัฐเปลี่ยนไปมาก ก็อาจมีผลทางอ้อมได้ในระยะยาว
แหล่งอ้างอิง
- U.S. Department of Agriculture, Secretary Rollins Builds Upon Great American Cotton Plan with Further Announcements (16 ต.ค. 2569 / Oct 16, 2026)
- Sandler, Travis & Rosenberg, USDA to Play Role in Preferential Tariff Treatment for Apparel Imports (23 ต.ค. 2569)
- Office of the U.S. Trade Representative, Notice of Actions in Section 301 Investigations ... Forced Labor, Federal Register 2026-15181 (28 ก.ค. 2569)
- The Nation, Thai exports hit by new US 12.5% Section 301 tariff over forced labour rules (24 ก.ค. 2569)
- NCTO, NCTO Voices Concerns Regarding USTR's Textile Mechanism (ก.ค. 2569)
- Bangkok Post, Thailand needs a textile policy โดย Gregory P Tosi (31 ต.ค. 2569 · บทความความเห็น)
- สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ, สถานการณ์อุตสาหกรรมสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มไทย เดือนมิถุนายน 2568





